Terapi Yaklaşımları Rehberi
Terapi yaklaşımı, bir psikoterapistin danışanla çalışırken dayandığı kuramsal çerçeve ve bu çerçeveden türeyen yöntemler bütünüdür; Planda'daki uzmanlar 30 farklı yaklaşımla online veya yüz yüze çalışır.
Planda Editör Ekibi · Son güncelleme: 27 Ağustos 2026
Kısa özet
Psikoterapide tek bir "doğru" yaklaşım yoktur. Bilişsel davranışçı terapiler bugünkü düşünce ve davranış örüntülerine, psikodinamik yaklaşımlar geçmiş ilişki kalıplarına, sistemik ve deneyimsel yaklaşımlar ilişkilere ve duygulara odaklanır. Hangisinin size uygun olduğu sorun alanınıza, terapi beklentinize ve uzmanla kurduğunuz uyuma bağlıdır; bu karar ilk görüşmede uzmanla birlikte netleşir.
Planda'da uzmanlar 30 farklı terapi yaklaşımıyla online veya yüz yüze çalışır; her yaklaşımın sayfasında tanımı, nasıl uygulandığı ve onu uygulayan uzmanlar yer alır.
Hangi yaklaşım hangi sorunda tercih edilir?
Aşağıdaki tablo, yaygın yaklaşımların odağını ve sıkça tercih edildiği alanları özetler. Alanlar kesin sınırlar değil, eğilimlerdir; aynı sorun birden fazla yaklaşımla çalışılabilir.
| Yaklaşım | Odak | Sık tercih edildiği alanlar | Süre eğilimi | Online |
|---|---|---|---|---|
| Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) | Düşünce-duygu-davranış döngüsü, bugün ve burada | Kaygı, panik, depresyon, fobiler, uyku sorunları | Genellikle kısa-orta (yapılandırılmış) | Uygun |
| Şema Terapi | Erken dönemde oluşan uyumsuz şemalar ve baş etme biçimleri | Tekrarlayan ilişki örüntüleri, kronik duygusal zorluklar, kişilik özellikleri | Orta-uzun | Uygun |
| Kabul ve Adanmışlık Terapisi (ACT) | Zorlayıcı iç yaşantılarla ilişkiyi değiştirme, değer odaklı eylem | Kaygı, kronik stres, kaçınma davranışları | Kısa-orta | Uygun |
| EMDR | Travmatik anıların çift yönlü uyarımla işlenmesi | Travma, travma sonrası stres belirtileri, zorlayıcı yaşam olayları | Odak anıya göre değişir | Dijital araçlarla uygulanabilir |
| Psikodinamik Psikoterapi | Bilinçdışı süreçler, geçmiş ilişki örüntülerinin bugüne etkisi | İlişkisel zorluklar, kimlik ve anlam arayışı, tekrarlayan örüntüler | Orta-uzun | Uygun |
| Psikanalitik Psikoterapi | Derinlemesine içgörü, terapötik ilişkinin kendisi | Uzun süreli kişisel çalışma, karakter düzeyinde değişim | Uzun | Uygun |
| Sistemik Terapi | Kişiyi ilişki sistemleri (aile, çift) içinde ele alma | Aile ve çift sorunları, kuşaklar arası örüntüler | Orta | Uygun |
| Gottman Çift Terapisi | Araştırmaya dayalı çift değerlendirmesi ve ilişki becerileri | Çatışma, iletişim, güven onarımı | Kısa-orta | Uygun |
| Duygu Odaklı Terapi | Duyguların fark edilmesi, düzenlenmesi ve bağlanma ihtiyaçları | Yakın ilişkiler, bağlanma kaygısı, duygusal mesafe | Kısa-orta | Uygun |
| Satir Dönüşümsel Aile Terapisi | Deneyimsel çalışma, aile içi iletişim ve öz-değer | Aile iletişimi, özsaygı, yaşam geçişleri | Orta | Uygun |
| Gestalt Terapi | Şimdi ve burada farkındalık, deneyimin bütünlüğü | Farkındalık, tamamlanmamış yaşantılar, kişisel gelişim | Orta | Uygun |
| Oyun Terapisi | Çocuğun kendini oyun yoluyla ifade etmesi | Çocuklarda duygusal ve davranışsal zorluklar, uyum sorunları | Orta | Sınırlı; yüz yüze tercih edilir |
| Sanat Terapisi | Sanat yoluyla ifade ve işleme | Sözel ifadenin zorlandığı durumlar, çocuk ve yetişkin | Orta | Kısmen uygun |
Terapi yaklaşımı nasıl seçilir?
Yaklaşım seçimi bir sınav değil, uzmanla birlikte verilen bir karardır. Şu dört soru çoğu danışan için yeterli bir çerçeve sunar.
1. Sorun alanınız ne?
Belirgin ve güncel bir zorluk (sınav kaygısı, panik, uyku) için yapılandırılmış ve kısa süreli yaklaşımlar sık tercih edilir. Uzun süredir tekrarlayan ilişki ve duygu örüntüleri için içgörü odaklı ya da şema temelli çalışmalar daha uygun olabilir. Travmatik bir yaşantı ön plandaysa travma odaklı yöntemler (örneğin EMDR) değerlendirilir.
2. Kanıt tabanı ve uzmanın eğitimi
Yaklaşımın sizin sorun alanınızda araştırmalarla desteklenip desteklenmediğine ve uzmanın o yaklaşımda resmi bir eğitim/süpervizyon sürecinden geçip geçmediğine bakın. Planda'da uzman profillerinde eğitimler ve çalışılan yaklaşımlar açıkça listelenir.
3. Format ve süre beklentiniz
Haftalık ve sınırlı sayıda seansla ilerlemek mi, açık uçlu ve derinlemesine bir süreç mi istiyorsunuz? Online mı, yüz yüze mi görüşeceksiniz? Bazı yaklaşımlar (örneğin çocuklarla oyun terapisi) yüz yüze ortamda daha verimli çalışır.
4. İlk görüşmede uyum
Araştırmalar, sonucu belirleyen en güçlü etkenlerden birinin danışan-uzman ilişkisi olduğunu gösterir. İlk bir-iki görüşme tanışma ve değerlendirme amaçlıdır; kendinizi anlaşılmış hissedip hissetmediğiniz ve uzmanın önerdiği yolun size mantıklı gelip gelmediği, yaklaşımın adı kadar önemlidir.
Yaklaşımlar arasındaki fark nedir?
Onlarca yaklaşım üç büyük aileye ayrılabilir. Aynı ailedeki yaklaşımlar benzer varsayımları paylaşır; aileler arasındaki fark, değişimin nereden başladığına dair görüştür.
Bilişsel-davranışçı aile
Değişimin düşünce ve davranış düzeyinden başladığını varsayar. Yapılandırılmıştır, hedef odaklıdır, seans dışı uygulamalar (ödevler) içerir. Ölçülebilir hedeflerle çalışmak isteyenler için sık tercih edilir.
İçgörü odaklı (psikodinamik) aile
Bugünkü zorlukların geçmiş ilişki deneyimleri ve bilinçdışı süreçlerle bağını anlamaya odaklanır. Daha açık uçlu ve uzun solukludur; terapötik ilişkinin kendisi bir çalışma alanıdır.
İlişkisel ve deneyimsel aile
Kişiyi ilişkileri içinde ve duygusal deneyimi üzerinden ele alır; çift ve aile çalışmalarının çoğu bu ailededir. Çocuklarla oyun ve sanat yoluyla yapılan çalışmalar da deneyimsel geleneğe yaslanır.
Planda'daki terapi yaklaşımları
Aşağıdaki yaklaşımların her biri için en az bir uzman pazaryerinde aktif olarak danışan kabul ediyor. Yaklaşım adına tıklayarak rehber sayfasına ve uzman listesine ulaşabilirsiniz.
- Psikodinamik Psikoterapi
Psikodinamik Psikoterapi, bugünkü duygu ve ilişki örüntülerinin geçmiş yaşantılar ve farkında olunmayan zihinsel süreçlerle bağlantısını keşfetmeye odaklanan, içgörü kazandırmayı amaçlayan köklü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
22 uzman - Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranış arasındaki ilişkiye odaklanan; günümüzde etkililiği en çok araştırılmış, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
17 uzman - Şema Terapi
Şema Terapi, çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan ve yetişkin yaşamda tekrarlayan derin duygusal örüntülerle (şemalarla) çalışan; bilişsel, davranışçı ve deneyimsel teknikleri birleştiren bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır.
11 uzman - EMDR
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), zorlayıcı yaşam deneyimlerinin ve travmatik anıların işlenmesini desteklemeyi amaçlayan, bilimsel araştırmalarla desteklenen yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.
6 uzman - Psikanalitik Psikoterapi
Psikanalitik Psikoterapi, Freud'la başlayan psikanaliz geleneğinden gelen; bugünkü yaşantıların bilinçdışı süreçler, erken dönem ilişkiler ve tekrarlayan örüntülerle bağlantısını derinlemesine keşfetmeyi amaçlayan köklü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
5 uzman - Oyun Terapisi
Oyun Terapisi, çocukların kendilerini en doğal ifade aracı olan oyun yoluyla anlatmalarına dayanan; duygusal zorlukları, davranış sorunlarını ve uyum güçlüklerini çocuğun dilinden çalışmayı amaçlayan, çocuklara özgü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
4 uzman - Sanat Terapisi
Sanat Terapisi, resim, kolaj, kil gibi görsel sanat araçlarını terapötik süreçle birleştiren; sözcüklerle ifade etmesi zor duyguların yaratıcı üretim yoluyla görünür kılınmasını ve işlenmesini amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
4 uzman - Sistemik Terapi
Sistemik Terapi, kişiyi tek başına değil; ailesi, ilişkileri ve içinde yaşadığı sistemlerle birlikte ele alan, sorunları ilişki örüntüleri ve karşılıklı etkileşimler üzerinden anlamayı ve dönüştürmeyi amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
4 uzman - Virginia Satir Dönüşümsel Aile Terapisi
Virginia Satir Dönüşümsel Aile Terapisi, aile terapisinin öncülerinden Virginia Satir'in geliştirdiği; öz değer, iletişim duruşları ve aile içi bağların dönüşümüne odaklanan, deneyimsel ve insancıl bir aile terapisi yaklaşımıdır.
4 uzman - Dışavurumcu Sanat Terapileri
Dışavurumcu Sanat Terapileri; resim, müzik, hareket, drama ve yaratıcı yazma gibi birden fazla sanat disiplinini bir arada kullanan, duyguların farklı ifade kanalları üzerinden keşfedilmesini ve işlenmesini amaçlayan bütünleşik bir terapötik yaklaşımdır.
2 uzman - Çocuk Merkezli Oyun Terapisi2 uzman
- Duygu Odaklı Çift Terapisi2 uzman
- Duygu Odaklı Terapi2 uzman
- Gestalt Terapi2 uzman
- Gottman Çift Terapisi2 uzman
- Kendilik Psikolojisi 2 uzman
- ACT (Kabul ve Adanmışlık Terapisi)1 uzman
- Çözüm Odaklı Terapi1 uzman
- Dans Hareket Terapisi1 uzman
- Deneyimsel Oyun Terapisi1 uzman
- Filial Terapi1 uzman
- Hümanistik Yaklaşım1 uzman
- Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi1 uzman
- Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi1 uzman
- Mindfulness1 uzman
- Psikodrama1 uzman
- Sorun Çözme Terapisi1 uzman
- Sözel Terapi1 uzman
- Theraplay Aile Terapisi1 uzman
- Travma Terapisi1 uzman
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç çeşit terapi yaklaşımı var?
Literatürde yüzlerce adlandırılmış yaklaşım vardır; pratikte çoğu bilişsel-davranışçı, psikodinamik ve ilişkisel/deneyimsel olmak üzere üç ana ailede toplanır. Birçok uzman tek bir ekole bağlı kalmak yerine bütünleştirici çalışır, yani danışanın ihtiyacına göre birden fazla yaklaşımdan yararlanır.
En etkili terapi yöntemi hangisi?
Tüm sorunlar için tek bir en etkili yöntem yoktur. Belirli sorun alanlarında belirli yaklaşımların daha güçlü araştırma desteği vardır (örneğin kaygı bozukluklarında BDT, travmada EMDR), ancak sonucu belirleyen en tutarlı etkenlerden biri danışan ile uzman arasındaki ilişkidir. Bu yüzden doğru soru "en iyi yöntem hangisi" değil, "benim durumum ve beklentim için hangisi uygun" sorusudur.
BDT ile psikodinamik terapi arasındaki fark nedir?
BDT bugünkü düşünce ve davranış örüntülerine odaklanır, yapılandırılmıştır ve genellikle daha kısa sürer. Psikodinamik terapi ise bugünkü zorlukların geçmiş ilişki deneyimleriyle bağını anlamaya çalışır, daha açık uçludur ve daha uzun sürebilir. İkisi de araştırmalarla desteklenir; seçim sorun alanına ve sizin nasıl çalışmak istediğinize bağlıdır.
Online terapide hangi yaklaşımlar uygulanabilir?
Konuşmaya dayalı yaklaşımların büyük çoğunluğu (BDT, şema terapi, psikodinamik, sistemik, duygu odaklı) görüntülü görüşmeyle uygulanabilir. EMDR, çift yönlü uyarım için geliştirilen dijital araçlarla online yapılabilmektedir. Küçük çocuklarla oyun terapisi gibi fiziksel ortam gerektiren çalışmalar yüz yüze tercih edilir.
Terapi yaklaşımını sonradan değiştirebilir miyim?
Evet. Süreç ilerledikçe ihtiyaçlar değişebilir; uzmanınızla konuşarak yaklaşımı ya da uzmanı değiştirmek doğal bir adımdır. Birçok uzman zaten bütünleştirici çalışır ve süreç içinde farklı yöntemlerden yararlanır. Önemli olan bu kararı tek başınıza değil, uzmanla açık konuşarak vermenizdir.
Uzmanımın hangi yaklaşımla çalıştığını nasıl anlarım?
Planda'da her uzman profilinde çalıştığı yaklaşımlar ve aldığı eğitimler listelenir; yaklaşım adına tıklayarak o yaklaşımın rehber sayfasına ve onu uygulayan diğer uzmanlara ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede uzmana nasıl çalıştığını ve neden bu yolu önerdiğini sormak da tamamen olağandır.
