Geç kalmışlık hissi: Kime, neye, nereye? Sosyal Saat Teorisi

Hayatta verdiğimiz kararlar ve koyduğumuz hedefler ne kadar bize ait?
Kendi isteklerimiz doğrultusunda seçimler yaptığımızı düşünsek de çevremizdeki insanların hayatlarından, başarılarından ve beklentilerinden sandığımızdan daha fazla etkileniyor olabilir miyiz? Peki bu etkinin ne kadar farkındayız?
Belki işimizden memnunken başkalarının terfilerini gördükçe kariyerimizi sorguluyor, evlenmeyi düşünmezken arkadaşlarımız evlendikçe geç kalmış hissediyoruz.
Bazen asıl mesele ne istediğimiz değil, ne istememiz gerektiğine inandığımız olabilir.
Gelişim psikolojisinde sosyal saat (social clock) kavramı, hayatımızdaki önemli olayların hangi yaşlarda gerçekleşmesi gerektiğine dair toplumsal beklentileri ifade eder. Bu görünmez zaman çizelgesi, içinde büyüdüğümüz kültür, ailemiz ve sosyal çevremiz tarafından şekillenir.
Zamanla bu beklentileri içselleştirerek kendi hedeflerimiz gibi algılayabiliriz. Belirli bir yaşta belirli şeyleri başarmamız gerektiğine inanabilir, bu zaman çizelgesinin dışında kaldığımızı düşündüğümüzde ise kaygı, yetersizlik veya geride kalmışlık hissi yaşayabiliriz.
Bu süreçte sosyal karşılaştırma da önemli bir rol oynar. Sosyal Karşılaştırma Kuramı'na (Festinger, 1954) göre insanlar, kendilerini değerlendirmek için başkalarını referans alabilirler. Bu oldukça doğal bir süreçtir. Ancak bazen başkalarının başarılarını ve ulaştıkları noktaları kendi hayatımızın da ölçütü olarak görmeye başlayabiliriz.
Oysa başkalarının ulaşmak istediği noktalar, bizim de ulaşmak istediğimiz noktalar olmak zorunda değildir.
Farkında olmadan çevremizin beklentilerini kendi isteklerimizle karıştırabilir, hatta kendimizi aslında hiç bize ait olmayan hedeflerin peşinde bulabiliriz.
Bu nedenle zaman zaman durup kendimize şu soruyu sormak önemli:
Hayatıma dair kurduğum planlar gerçekten kendi isteklerimi mi yansıtıyor, yoksa çevremde gördüğüm hayatların etkisiyle mi şekilleniyor?
Categories
Get support on this topic
Browse professionals working on this topic and book an online or in-person session.

