Psikolog Olarak Danışan Bulmak: Etik Sınırlar İçinde Nasıl Görünür Olunur?

Mesleğe yeni başlayan ya da bağımsız çalışmaya geçen pek çok psikoloğun ilk sorusu aynıdır: "Danışanlar beni nasıl bulacak?" Bir kafe ya da mağaza için bu sorunun cevabı kampanya, indirim ve reklamdır. Ruh sağlığı alanında ise durum farklıdır: hem yasal düzenlemeler hem meslek etiği, tanıtımın sınırlarını belirgin biçimde çizer. Bu yazıda, bu sınırların içinde kalarak nasıl görünür olabileceğinizi somut adımlarla ele alıyoruz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kendi durumunuz için güncel mevzuatı, meslek örgütünüzün etik kurallarını ve gerekirse bir hukukçunun görüşünü esas alın.
1. Ruh sağlığında tanıtım neden farklıdır?
Terapiye başvuran kişi çoğu zaman zor bir dönemden geçmektedir. Bu da onu, abartılı vaatlere ya da baskıcı yönlendirmelere karşı daha kırılgan hale getirebilir. Etik kuralların ve tanıtım düzenlemelerinin ortak amacı, danışan adayının doğru bilgiye dayanarak ve baskı altında kalmadan karar verebilmesini sağlamaktır.
Bu yüzden iyi bir görünürlük stratejisi "daha yüksek sesle" değil, "daha anlaşılır ve güvenilir" olmak üzerine kurulur. Danışan adayının sizi bulduğunda kim olduğunuzu, nasıl çalıştığınızı ve size nasıl ulaşacağını kolayca anlayabilmesi, en etkili ve en güvenli tanıtımdır.
2. Hangi kurallar geçerli?
Türkiye'de 12 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, 2023 tarihli önceki yönetmeliğin yerini aldı. Yönetmelik sağlık meslek mensuplarını ve özel sağlık kuruluşlarını kapsar ve temel kuralı açıktır: sağlık hizmet sunumunda açık ya da örtülü reklam yasaktır; tanıtım ve bilgilendirme ise belirlenen ilkelere uyulması şartıyla yapılabilir. 1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesi psikoloji alanındaki unvanları sağlık meslek mensupları arasında düzenlediği için bu çerçeve psikologlar açısından da dikkate alınmalıdır. Kendi unvanınızın kapsamını ve size uygulanan kuralları meslek örgütünüzle de teyit edin.
Yönetmeliğe göre öne çıkan sınırlar şunlardır:
- Hasta ya da yakınlarının teşekkür ve memnuniyet ifadeleriyle reklam niteliğinde paylaşım yapılamaz.
- Tanıtımda ücret, indirim, kampanya ya da promosyon bilgisi verilemez.
- Hizmetin diğerlerinden üstün olduğu izlenimini güveni istismar ederek yaratan ya da başkalarını kötüleyen tanıtım yapılamaz.
- Bilimsel olarak kanıtlanmamış yöntemler tanıtılamaz; bilimsel veriler yanıltıcı biçimde sunulamaz.
- Kişinin bilgisi ve rızası olmadan telefon, mesaj ya da e-postayla tanıtım yapılamaz.
- Sertifikaya dayanarak uydurma bir uzmanlık unvanı kullanılamaz.
Uluslararası bir referans olarak Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) etik kodu da benzer ilkeler içerir: psikologlar çalışmaları, eğitimleri ve hizmetleri hakkında yanlış ya da yanıltıcı açıklama yapmaz (5.01), mevcut terapi danışanlarından ya da baskıya açık kişilerden tanıklık (testimonial) istemez (5.05) ve potansiyel danışanlarla istenmeyen yüz yüze iş arama temasına girmez (5.06).
3. Neler yapılabilir?
Yasaklar listesi uzun görünse de izin verilen alan aslında geniştir. Yönetmelik, meslek mensubunun uzmanlık alanı, akademik unvanı, hasta kabul zamanı ve yeri ile sağlığı koruyucu bilgileri paylaşabileceğini; diplomadaki uzmanlık alanıyla ilgili eğitim, sertifika, yayın ve akademik ödül bilgilerine yer verebileceğini belirtir. Yani "kimim, ne yapıyorum, nerede ve ne zaman çalışıyorum, bu konuda neler bilinmeli" sorularının dürüst cevabı, tanıtımın kendisidir.
Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik çerçevesinde özet4. Profilinizi netleştirin
Danışan adayları çoğu zaman bir uzmanı birkaç profil arasından seçer. Profilinizin bu kısa sürede net bir resim çizmesi gerekir:
- Gerçeğe uygun unvan: Diplomanızda ve yasal düzenlemelerde karşılığı olan unvanı kullanın. Aldığınız eğitimleri "uzmanlık" gibi değil, "eğitim" olarak belirtin.
- Çalıştığınız alanlar ve yaklaşımlar: Kaygı, yas, ilişki sorunları gibi alanları ve kullandığınız terapi yaklaşımlarını sade bir dille yazın.
- Kimlerle çalıştığınız: Yetişkin, ergen, çift ya da aile; yüz yüze ya da online.
- Pratik bilgiler: Çalışma günleriniz, konumunuz ve randevu sürecinin nasıl işlediği.
- Kısa bir tanıtım metni: Vaat yerine yaklaşımınızı anlatın. "Sorunlarınızı çözeceğim" yerine "Birlikte neler olduğunu anlamaya ve sizin için işe yarayan yolları aramaya çalışırız" gibi.
Danışanların bir profilde nelere baktığını, danışan tarafı için yazdığımız İyi bir terapist nasıl seçilir? yazısında da görebilirsiniz; profilinizi bu soruları yanıtlayacak şekilde düzenlemek iyi bir başlangıçtır.
5. Bilgilendirici içerik üretin
Yönetmeliğin izin verdiği "sağlığı koruyucu bilgiler", görünürlük için en sürdürülebilir yollardan biridir. Kaygıyla başa çıkma, uyku hijyeni, terapiye başlamadan önce bilinmesi gerekenler gibi konularda yazdığınız kısa yazılar hem toplum için faydalıdır hem de çalışma biçiminiz hakkında fikir verir.
İçerik üretirken dikkat edilecekler:
- Bilimsel iddialar için güvenilir kaynak gösterin.
- Okuyucuya tanı koyan ya da "bu belirtiler varsa sizde X var" diyen ifadelerden kaçının.
- Danışan hikâyelerini, kimliği gizlenmiş olsa bile, açık rıza olmadan kullanmayın.
- İnternet sitenizde yönetmeliğin istediği son güncelleme tarihi ve editör iletişim bilgisi gibi unsurları kontrol edin.
6. Mesleki yönlendirme ağınızı güçlendirin
Pek çok danışan bir uzmana bir başka profesyonelin önerisiyle ulaşır. Bu ağı kurmak reklam değil, iş birliğidir:
- Farklı alanlarda çalışan meslektaşlarınızla, kendi alanınız dışındaki başvuruları birbirinize yönlendirme konusunda konuşun.
- Psikiyatristler, aile hekimleri ve diğer sağlık profesyonelleriyle, danışan ihtiyacına göre yönlendirme yapabileceğiniz bir iletişim kurun.
- Süpervizyon ve vaka tartışma gruplarına katılın; bu ortamlar hem mesleki gelişiminizi destekler hem de çalıştığınız alanın meslektaşlarınızca bilinmesini sağlar.
7. Ulaşılabilir olun
Görünür olmak tek başına yetmez; danışan adayının size ulaşma adımı da kolay olmalıdır. Telefonu açamadığınız saatlerde gelen bir mesajın günlerce yanıtsız kalması, ilk temasın kaybolmasına yol açabilir.
Planda'nın uzman özelliklerinde bu adımı kolaylaştıran araçlar bulunur: müsait saatlerinizi sisteme girebilir ve danışanların yalnızca bu saatler için randevu talebi oluşturmasını sağlayabilirsiniz; talepler 7/24 alınabilir; SMS ya da e-posta ile otomatik hatırlatmalar gönderilebilir. Ayrıca danışanlar profilinizdeki çalışma alanı, uzmanlık ve eğitim bilgilerine göre eşleştirilebilir ve haritada konuma göre uzman seçebilir. Profilinizi özgeçmiş, blog, video ve görsellerle zenginleştirmek de mümkündür.
Randevu sistemi seçerken nelere bakılacağını Psikologlar için online randevu sistemi yazımızda, gelmeyen danışan sorununu ise Randevu iptallerini azaltmanın 6 yolu yazımızda ele aldık.
8. Danışan yorumlarında etik dengeyi koruyun
Danışan yorumları, adayların karar vermesine yardımcı olabilir; ancak ruh sağlığı alanında bu konu hassastır. Birkaç ilke dengeyi korumaya yardımcı olur:
- Devam eden bir terapi ilişkisinde danışanı yorum yazmaya yönlendirmeyin ya da bunu terapinin bir parçası gibi göstermeyin.
- Yorum karşılığında indirim, hediye ya da ayrıcalık sunmayın.
- Teşekkür ve memnuniyet ifadelerini reklam materyaline dönüştürmeyin; yönetmelik bunu açıkça sınırlar.
- Olumsuz bir yoruma yanıt verirken danışanın kimliğini ya da seans içeriğini asla doğrulamayın veya açıklamayın.
Planda'da bir uzmana yorum yazılabilmesi için görüşmenin gerçekleşmiş olması gerekir ve yorumlar kontrol edilir. Yine de yorum sürecini nasıl yöneteceğiniz, sizin mesleki sorumluluğunuzdadır.
9. Sabırlı ve tutarlı olun
Etik sınırlar içinde görünür olmak, bir haftalık kampanyayla değil, aylar içinde biriken güvenle sonuç verir. Danışan adayları çoğu zaman bir uzmanı ilk gördüklerinde değil, birkaç kez karşılaştıktan sonra arar: bir yazınızı okumuş, bir meslektaşınızdan adınızı duymuş ya da profilinize birkaç kez göz atmış olabilirler. Bu yüzden düzenli içerik paylaşmak, profil bilgilerinizi güncel tutmak ve gelen taleplere zamanında yanıt vermek, tek seferlik büyük çabalardan daha etkilidir. Ayda bir kez profilinizi ve paylaşımlarınızı gözden geçirmek; değişen çalışma saatlerinizi, yeni eğitimlerinizi ve güncellenen mevzuatı yansıtmak için iyi bir alışkanlıktır.
10. Kaçınılması gerekenler ve kontrol listesi
Yayına almadan önce profilinizi, sitenizi ve sosyal medya hesaplarınızı şu sorularla gözden geçirin:
- Kullandığım unvan diplomama ve yasal düzenlemelere uygun mu?
- Herhangi bir yerde sonuç vaadi, "en iyi" gibi üstünlük iddiası ya da başkalarını kötüleyen bir ifade var mı?
- Ücret, indirim, kampanya ya da "ilk seans ücretsiz" gibi bir duyuru var mı?
- Danışan teşekkürlerini ya da hikâyelerini tanıtım amacıyla kullanıyor muyum?
- Paylaştığım bilgiler güvenilir kaynaklara dayanıyor mu, tanı koyan bir dil içeriyor mu?
- Bana ulaşmak isteyen biri hangi saatlerde, hangi kanaldan ve ne kadar sürede yanıt alabiliyor?
- Rızası olmayan kişilere mesaj, e-posta ya da arama yoluyla tanıtım yapıyor muyum?
Bu soruların hepsine rahatça yanıt verebiliyorsanız, görünürlüğünüzü etik sınırlar içinde artırmaya hazırsınız demektir. Bağımsız çalışan uzmanlar için Planda'nın sunduklarını kurumsal sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Profilinizi, sitenizi ve sosyal medya hesaplarınızı gözden geçirmek için 7 soruKaynaklar
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 12 Kasım 2025, Sayı 33075.
- 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Ek Madde 13.
- American Psychological Association. Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct, Standart 5 (Advertising and Other Public Statements).
- Planda, Kurumsal Özellikler sayfası (planda.org/kurumsal/ozellikler).

