Loading
Genel üzerine uzman psikologların kaleminden yazılar. Planda Blog'da okuyun, yazarın profilinden randevu alın.
Kendiniz için bir uzmandan destek almaya karar vermek, atabileceğiniz en güçlü ve şefkatli adımlardan biridir. Ancak zihninizde bir sürü soru olduğunu biliyoruz: "Nasıl bir hazırlık yapmalıyım?", "Seanslar tam olarak nasıl ilerleyecek?" veya "Doğru terapisti nasıl seçeceğim?". Bu belirsizlikler bazen süreci ertelememize neden olabilir. Bu yazımızda, terapiye başlamadan önceki o ilk adımı atmanızı kolaylaştırmak için, bilmeniz gereken en temel 7 şeyi samimi bir dille ele alıyoruz. Amacımız, kapıdan girmeden önce kendinizi güvende ve hazırlıklı hissetmeniz. Planda.org gibi platformlar sayesinde terapist bulmak artık çok kolay; şimdi gelin zihinsel hazırlığınızı tamamlayalım.1. Terapist Aramanın Anahtarı: Filtreleme ve Uzmanlık AlanıBir terapiste başlamadan önce bilmeniz gereken en önemli şey, her terapistin her konuda uzman olmadığıdır. Tıpkı bir kalp doktorunun beyin ameliyatı yapmaması gibi, psikoloji alanında da uzmanlıklar ayrılır.Önemli Sorular: "Kaygı sorunum mu var, yoksa ilişki problemleri mi yaşıyorum?" Terapistler; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Şema Terapi, EMDR gibi farklı terapi ekollerinde ve belirli konularda (çocuk, yetişkin, çift, travma vb.) uzmanlaşırlar.Planda Çözümü: Planda.org gibi platformlar, size bu uzmanlık alanlarına göre arama (filtreleme) yapma imkanı sunar. Böylece enerjinizi, size gerçekten yardımcı olabilecek birini bulmaya harcarsınız.2. Terapi Bir Sohbet Değil, Amaç Odaklı Bir ÇalışmadırTerapi, sadece dertleşmekten ibaret değildir. Yapılandırılmış, bilimsel temellere dayanan ve hedefleri olan profesyonel bir süreçtir.Rolünüz: Siz kendi hayatınızın uzmanısınız; terapistiniz ise değişim ve iyileşme sürecinizin rehberidir. O size yol haritasını çizerken, siz de o yolda yürümek için gerekli adımları atarsınız.Seans Amacı: Seanslarda konuşulan her şey, sizin belirlediğiniz hedeflere ve çözümlere ulaşmak için atılan bilinçli adımlardır. 3. Gizlilik Kuralı (Mahremiyet) Sizin En Büyük GüvencenizTerapi odasındaki her şeyin gizli kalacağını bilmek, güvenle açılmanızı sağlayan etik temelin kendisidir.Temel Prensip: Psikologlar ve psikiyatristler, meslek etik kuralları gereği paylaştığınız her şeyi gizli tutmakla yükümlüdür. Bu, aranızdaki ilişkinin temelidir.İstisnalar: Yalnızca kişinin kendisine veya bir başkasına zarar verme riski (intihar veya cinayet) ortaya çıktığında, yasal olarak gizliliği bozma zorunluluğu doğar. Bu çok nadir istisna dışında, paylaştığınız her şey mahrem kalır.4. Kimya ve Uyum, Teknik Bilgiden Önce GelirTerapinin başarısında, terapistinizin unvanından çok, onunla kurduğunuz insani bağ önemlidir.Uyumun Önemi: Terapistinizle konuşurken kendinizi rahat ve güvende hissediyor musunuz? Ses tonu, yaklaşımı ve enerjisi size iyi geliyor mu? Bu uyum, terapötik ilişkinin ve dolayısıyla iyileşmenin temel taşıdır.İlk Seans Denemesi: İlk seans, bu uyumu test etmeniz için vardır. Eğer kendinizi rahat hissetmezseniz, başka bir terapistle görüşmek tamamen normal ve sağlıklı bir davranıştır. Unutmayın, bu yolculukta konforunuz önceliklidir.5. İyileşme Bir Süreçtir, Bazen Zorlayıcı OlabilirTerapi, bir sihirli değnek değildir. İyileşme bir gecede gerçekleşmez ve bazen zorlayıcı, hatta acı verici duygularla yüzleşmeyi gerektirir.Duygusal Dalgalanmalar: Terapi, geçmişteki acı verici anıları ve derin duyguları tekrar gündeme getirebilir. Seanslardan sonra kendinizi yorgun veya duygusal hissetmeniz doğaldır. Bu, çalıştığınızın bir göstergesidir.Tutarlılık Anahtarı: Düzenli katılım ve seanslar arasında verilen ödevlere veya düşünce alıştırmalarına zaman ayırmak, süreci hızlandıran en büyük faktörlerdir. 6. Ücretler ve İptal Koşulları Hakkında Şeffaf OlunMaddi konuların ilişkinin önüne geçmemesi ve sürpriz yaşamamanız için, başlangıçta tüm detayları netleştirin.Ön Bilgilendirme: Seans ücretini, ödeme yöntemlerini ve özellikle son dakika iptal koşullarını en başta sorun. Çoğu terapist, 24 saatten kısa süre kala iptal edilen seanslar için ücret talep etme hakkına sahiptir.Planda Şeffaflığı: Planda.org gibi platformlar, genellikle profil sayfasında bu bilgileri net bir şekilde göstererek şeffaflığı destekler ve olası anlaşmazlıkları en baştan çözer. 7. Açık Uçlu Olun: Gündem Belirlemek Zorunda Değilsiniz"Ne anlatacağım?" stresiyle seansa gitmek zorunda değilsiniz. Terapistiniz size rehberlik edecektir.Başlangıç Noktası: Seansa, sadece "Şu an hayatımda beni en çok zorlayan şey bu" veya "Kendimi bu aralar çok kaygılı hissediyorum" diyerek başlayabilirsiniz. Net bir liste hazırlamanız gerekmiyor.Terapistin Rolü: Terapistiniz, size doğru ve yerinde soruları sorarak konuyu derinleştirecek ve seansın doğal akışını sağlayacaktır. Sadece içten ve dürüst olmanız yeterlidir.Sonuç: Başlamak İçin En İyi Zaman, Şimdi!Psikoloğa gitmek, sadece bir randevu almak değil; kendinize, zihinsel sağlığınıza ve geleceğinize yatırım yapmaktır. Artık bilmeniz gereken 7 kritik bilgiye sahipsiniz. Tek yapmanız gereken, bu bilgileri bir avantaja dönüştürmek ve ilk adımı atmak.Eğer hala doğru terapisti arıyorsanız, Planda size uzmanlık alanlarına, konuma ve bütçenize göre en uygun eşleşmeyi bulmanız için rehberlik etmeye hazır. Gereksiz arama karmaşasını bir kenara bırakın. İlk adımı bugün atın ve iyileşme yolculuğunuza başlayın!Şimdi Planda'da Size En Uygun Terapisti Keşfedin!
Duygusal yeme, bilinçdışı düzeyde düzenlenemeyen duyguların bedensel bir eylem aracılığıyla dışavurumudur. Kişi, rahatsız edici duygularıyla doğrudan temas etmek yerine, bu duyguları bastırma veya yatıştırma işlevini yiyeceğe yükler. Özellikle erken çocukluk döneminde duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmayan bireylerde, yemek bir tür nesne yerine geçebilir.Duygusal yeme, erken dönem anne-çocuk etkileşimlerinden köken alabilir. Bebeklikte annenin yatıştırıcı işlevi yetersiz kaldığında, birey ilerleyen yaşlarda regülasyon kapasitesini dışsal nesneler (örneğin, yiyecek) üzerinden sağlamaya yönelebilir. Bu durum, doyum arayışının yalnızca fiziksel açlıkla değil, duygusal eksikliklerle de ilişkili olduğunu gösterir.
Sürekli bir partner arayışı, çoğu zaman içsel boşluklardan kaçmanın bir yoludur. Zihnimiz, yalnızlık ve eksiklik duygularıyla yüzleşmekten kaçınmak için ilişkilerde geçici bir rahatlama arar. Bir ilişki, başlangıçta bir tür ‘doldurma’ işlevi görür. Ancak, bu geçici rahatlama kalıcı bir çözüm sunmaz.
Kendini korumak, içsel karmaşanın ve başkalarının etkilerinin benlik bütünlüğünü parçalamamasını sağlamaktır. Bu, duygu ve düşüncelerin kaynağını ayırt etmek; gerektiğinde “hayır” demek; suçluluk duymadan mesafe koymak ve kırılgan yanlarımızı cesaretle fark edip üzerinde çalışmak demektir.
Miras, çoğu zaman düşündüğümüzden çok daha geniş bir kavramdır. Yalnızca evler, taşınmazlar veya maddi değerler değil; aynı zamanda önceki nesillerin yaşadığı kayıplar, travmalar, göçler ve sırlar da ardımızda görünmez bir iz bırakır. Psikanalitik açıdan bakıldığında, bu tür deneyimler genellikle işlenmemiş olarak kalır ve nesiller boyunca bilinçdışı yollarla aktarılır.Birey, farkında olmasa da, bu görünmez mirasın etkisiyle ilişkilerinde, seçimlerinde ve ruhsal yaşamında belirli tekrarlar ve döngüler yaşayabilir.
Özellikle konu değişim olduğunda çelişkiye düşeriz. Para kazanma, kariyer sahibi olma veya çocuk yapma arzusunun arkasında değişime direnç, büyüme konusunda gizli bir kararsızlık, ayrılık ve kayıpla mücadele bulabiliriz. Romantik bir ilişki isteyebilir ama aynı zamanda buna direnir veya reddederiz, çünkü çoğunlukla kendimizi savunmasız, terk edilmiş, kontrolü kaybetmiş veya tükenmiş hissetmekten korumamız gerekir. Bazıları bilinçsizce doğdukları ailelere sadıklardır (özellikle de o aileyi diğer ailelerden üstün görüyorlarsa), bu da onların başka bir aileye ait olmalarını zorlaştırır. Diğerleri, ebeveynlerinden birine karşı kendilerini duygusal olarak sorumlu hisseder, bu nedenle de onlardan ayrılma konusunda endişe duyarlar. Çocukluktaki yapılarını korurlar ve konumlarını değiştirme, aile mitlerine ve miraslarına sadık olma kaygısı taşırlar.
Kendimi Nasıl Tanıyacağım?Hayat bazen bir labirente benzer: dönemeçler, çıkmaz sokaklar, beklenmedik kavşaklar... Peki, bu labirentin tam ortasında duran "siz" kimsiniz? Kim olmak istiyorsunuz? Hangi yollardan geçtiniz ve hangi yollara sapmak istiyorsunuz?"Kendimi nasıl tanıyacağım?" sorusu, işte tam da burada anlam kazanır. Bu yazıda, bilimsel araştırmalarla desteklenmiş ve bol uygulamalı adımlarla dolu bir yolculuğa çıkmaya davetlisiniz. Hazırsanız, içinizdeki sizi keşfetmeye başlayalım.1. Kendinizi Tanımak Neden Önemlidir?Araştırmalar, kendini tanıyan bireylerin stresle daha iyi başa çıktığını, karar alma becerilerinin geliştiğini ve yaşam doyumunun arttığını gösteriyor (Sutton, 2016). Kendinizi tanımak, değerlerinizi, inançlarınızı, sınırlarınızı ve hayattaki önceliklerinizi netleştirir.2. Kendinizi Tanıma Yolculuğuna Nasıl Başlayabilirsiniz?Düşüncelerinizi GözlemleyinHer gün 5 dakika boyunca içinizden geçenleri yazmayı deneyebilirsiniz. Hangi kelimeler, hangi kaygılar öne çıkıyor?Düşüncelerinizin otomatik mi yoksa bilinçli mi olduğunu anlamak için kendinize çeşitli sorular sorabilirsiniz.Mindfulness çalışmaları, içsel düşünce akışını fark etmenin zihinsel esnekliği artırdığını gösterir (Kabat-Zinn, 2003).Duygularınıza Alan AçınGün sonunda kendinize "Bugün hangi duyguları hissettim?" diye sorabilirsiniz.Bir duygu günlüğü tutmayı deneyebilirsiniz.Duygusal farkındalık, duygusal zekanın temelidir (Goleman, 1995).Beden Sinyallerinizi DinleyinGünde bir kez beden taraması yapmayı deneyebilirsiniz. Nerede gerginlik hissediyorsunuz? Nerede hafiflik?Somatik farkındalık, stresi azaltmada ve travmayla başa çıkmada etkilidir (Van der Kolk, 2014).3. Kendinizi Tanıma AraçlarıDeğerler Listenizi OluşturunHayatta sizin için en önemli olan 5 değeri seçebilirsiniz (Örn: özgürlük, adalet, aile, saygı).Kök İnançlarınızı Keşfe Çıkmak"Ben hep...", "Ben asla..." diye başlayan cümleleri yazabilirsiniz.Bu inançların nereden geldiğini sorgulamak adına kendinize sorular sorabilirsiniz.Hayat Çarkı Çalışması Hayatınızın ana alanlarını (iş, aile, sağlık, arkadaşlık, eğlence) 0-10 arası puanlayabilirsiniz.Dengeleri görebilir ve hangi alanda gelişmek istediğinizi belirleyebilirsiniz.4. Farkındalık SorularıSize enerji veren ve sizden enerji alan şeyler neler?En çok hangi anlarda kendinizi canlı, hangi anlarda tükenmiş hissediyorsunuz?Ne zaman "hayır" demekte zorlanıyorsunuz?Başkalarını memnun etmek için kendinizden ödünler verdiğiniz olur mu?Çocuklukta sizi en mutlu eden şey neydi? Bugün buna ne kadar yakınsınız?İç sesiniz en çok ne zaman kısılıyor ve en çok ne zaman cesurca konuşuyor?Hayatınızdaki hangi kalıpları tekrar ettiğinizi fark ediyorsunuz ve bu kalıpların kökeni nerede olabilir?Kendinizle baş başa kaldığınızda en çok kaçındığınız duygu hangisi? Bu duygunun size ne anlatmak istediğini hiç dinlediniz mi?Şu an hayatınız bir metafor olsaydı, nasıl bir sahne ya da doğa olayı olurdu? Siz bu sahnenin neresindesiniz?Size ait olduğunu sandığınız ama aslında başkalarından aldığınız hangi inançları üzerinizde taşıyor olabilirsiniz?5. Öz-Şeffaflıkla Kendinizi Kabul EdinKendinizi tanıma yolculuğunun en kritik adımı, gördüğünüz yanları yargılamadan kabul etmektir. Kusurlarınız, korkularınız ve zaaflarınız da bu hikayenin bir parçasıdır.Kendinize şeffaf ve şefkatli yaklaşmak, psikolojik iyilik halinizi artırır (Neff, 2003).6. Adım Adım Eylem PlanınızHaftada bir kez kendinize zaman ayırabilirsiniz: Yalnız bir yürüyüş, meditasyon, günlük yazma, içinizden geldiği gibi sanatsal kaygı gütmeden çizim yapma, sevdiğiniz bir mekana gitme…Güven duyduğunuz bir kişiye içtenlikle bir duygunuzu paylaşabilirsiniz.Yeni bir hobi denemeyi seçebilirsiniz.Kendinize "Ben kimim?" sorusunu farklı zamanlarda farklı cevaplarla yazmayı deneyebilirsiniz.Kaynakça:Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence. Bantam Books.Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-Based Interventions in Context. Clinical Psychology: Science and Practice.Neff, K. (2003). Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude Toward Oneself. Self and Identity.Sutton, A. (2016). The benefits of self-awareness for leadership. Journal of Management Development.Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking Press.Kendinizi tanımak bir "sonuç" değil, bir "süreçtir". Bu yazıdaki adımları uygulayarak, içinizdeki sesi daha yakından duymaya başlayabilirsiniz. Her soru, her his, her yüzleşme sizi size biraz daha yaklaştırabilir. Kendi sesinizi duydukça kendinizi, ihtiyaçlarınızı, isteklerinizi, sevdiklerinizi… daha yakından tanımanız mümkün hale gelebilir.Hatırlayın: Kendinize adım atmak, hayatınıza adım atmaktır.
Kayıp ve Yas Süreçleri: Yas sürecinde Psikolojik Sağlamlık Kayıp ve Yas Süreçleri Nasıldır? Kayıp ve yas, yaşamın kaçınılmaz bir parçasıdır. Sevdiğimiz birinin ölümü, bir ilişkinin sona ermesi, iş kaybı veya sağlığın bozulması gibi çeşitli kayıplar yas sürecini başlatabilir. Bu süreç, her birey için farklılık göstermekle birlikte genellikle birkaç aşamadan oluşur: 1. İnkar: Kişi, kaybın gerçekliğini kabul etmekte zorlanabilir. Bu aşamada genellikle "Bu gerçek olamaz" gibi düşünceler ortaya çıkar. 2. Öfke: Kayıp karşısında öfke ve kızgınlık hisleri yaşanabilir. Kişi, durumu kontrol edemediği için kendine, diğer insanlara veya duruma öfke duyabilir. 3. Pazarlık: Bu aşamada kişi, kaybı geri alabilmek için içsel veya dışsal pazarlıklar yapar. "Eğer bunu yaparsam, belki geri gelir" gibi düşünceler yaygındır. 4. Depresyon: Kayıp ve yasın en zor aşamalarından biri olan depresyon, derin bir üzüntü, yalnızlık ve umutsuzluk hissi ile karakterizedir. 5. Kabullenme: Son aşamada kişi, kaybın gerçekliğini kabul eder ve onunla yaşamayı öğrenir. Bu aşamada duygusal denge yeniden sağlanır. Kayıp Yaşayan Biri Psikolojik Sağlamlık İçin Neler Yapabilir? Yas süreci her birey için farklılık gösterir ve kişisel bir deneyimdir. Ancak, psikolojik sağlamlığı artırmak ve bu süreci daha sağlıklı bir şekilde yönetmek için bazı stratejiler mevcuttur: 1. Duygularınızı Kabul Edin ve İfade Edin: Kayıp ve yas sürecinde duygularınızı bastırmak yerine kabul edin ve ifade edin. Üzüntü, öfke, korku gibi duyguları yaşamak normaldir. Duygularınızı güvendiğiniz biriyle paylaşmak veya bir günlük tutmak, bu süreci daha yönetilebilir hale getirebilir. 2. Destek Arayın: Aile ve arkadaşlar, yas sürecinde büyük bir destek kaynağı olabilir. Destek gruplarına katılmak veya bir terapistten profesyonel yardım almak da faydalı olabilir. 3. Kendinize Zaman Tanıyın: Yas süreci, zaman alan bir süreçtir ve her birey için farklı hızda ilerler. Kendinize iyileşmek için zaman tanıyın ve bu sürecin aceleye getirilemeyeceğini kabul edin. 4. Sağlıklı Yaşam Tarzını Sürdürün: Fiziksel sağlık, duygusal sağlık üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve yeterince uyumak, yas sürecinde daha güçlü olmanıza yardımcı olabilir. 5. Rutini Koruyun: Günlük rutinlerinizi sürdürmek, duygusal dengenizi korumanıza yardımcı olabilir. İşe gitmek, ev işlerini yapmak veya hobilerinize devam etmek, normal yaşamınıza dönmenize katkı sağlayabilir. 6. Anılarınıza Saygı Gösterin: Kayıp yaşadığınız kişi veya durumla ilgili anıları hatırlamak ve onlara saygı göstermek, yas sürecinin bir parçasıdır. Anı eşyaları saklamak, anma törenleri düzenlemek veya sevdiklerinizle anıları paylaşmak, duygusal iyileşme sürecini destekleyebilir. 7. Yeni Anlamlar ve Hedefler Bulun: Kayıp sonrası yaşamınıza yeni anlamlar ve hedefler eklemek, yeniden inşa sürecinde yardımcı olabilir. Yeni hobiler edinmek, gönüllü çalışmalara katılmak veya kişisel gelişim hedefleri belirlemek, yaşamınıza yeni bir yön katabilir. Kayıp ve yas süreci, yaşamın zorlu fakat doğal bir parçasıdır. Bu süreçte duygularınızı kabul etmek, destek aramak ve kendinize zaman tanımak önemlidir. Sağlıklı yaşam tarzını sürdürmek, rutinlerinizi korumak ve anılarınıza saygı göstermek de psikolojik sağlamlığı artırmada yardımcı olabilir. Unutmayın, yas süreci kişisel bir yolculuktur ve her birey bu süreci kendi hızında yaşar. Yardıma ihtiyaç duyduğunuzda, profesyonel destek almak her zaman iyi bir seçenektir.
w.r.d. fairbairn öyle iddia eder ki her insanın şizoid bir konumu vardır. hatta rüyaların içeriğinde kişiliğimizin farklı unsurlarını temsil etmek için bölünerek ayrılmış kendi imgelerimizi görmemizi, hatta jung'un içe dönüklük arketipini bu şizoid konumun sağlayıcısı olarak görmektedir. insanın içe çekildiği, içte olanı başkasına ya da hayata vermenin zul gibi geldiği bir konum ki; sosyal temaslardan, yaşama katılmaktan, bir sohbeti bile başlatmanın zahmetli olduğu durumlardan kaçınılan. dolmayan, doyurulmayan bireyin hayattan kendini geri çekerek içerisinde son kalanları artık muhafaza etmeye giriştiği bir konum. içerideki son kırıntılar artık öyle gizli bir değer sahibi olmuştur ki, birkaç cümle edip sosyalleşmek dahi eksilmek gibi hissettirir. içeriden bir şeylerin kayıp gittiğini ve kaybolduğunu deneyimler insan. hemen her patolojinin trajik yapısı gibi bu savunma aslında savunmaya duyulan ihtiyacın daha da arttırılmasına neden olacak daha büyük tatminsizlikler ve hayata yönelik daha fazla açlığa neden olacaktır.geri çekilmelerle gelinen şizoid konumda kişi bu durumla iki biçimde baş edebilir, (a) rol yaparak ve (b) teşhirci tekniklerle. kişi bir role bürünerek ve birçok his sergileyerek göz doldurabilir ve sosyal temaslar kurabilir ancak aslında hiçbir şey vermiyordur. bir topluluğun düzenli bir parçası olabilir ancak uzun yıllar geçince kendisi de farkedebilir ki aslında topluluğa hiçbir anlamlı katkıda bulunmuyordur. ya da terapiye gelir gelmez freud'dan bahis açarak terapiyle ilgili birisiymiş gibi görünerek rol yapar. böylece entelektüelize bir çabayla gerçek duygusal temaslar kurmaktan kaçınır. duygusal temas kurmaya karşı sofistike bir savunma geliştirebilir.ya da teşhirci biçimde sanatsal etkinliklerinde boy göstererek gerçek duygusal temasların derinliğinden kaçınılan gösteriş alanları olan edebiyat söyleşileri, galeri gezmeleri, şiir dinletileri ya da tiyatronun neden şizoid yapıların ilgisini daha çok çektiği aleni bir psikolojidir. şizoid birey varlığını sergilemenin ve böylece görünür olmanın çeşitli yollarını sanatta bulabilir. bu yüzdendir içe dönüklükle karakterize şizoid yapı birçok dansçı ve edebiyatçı doğurur. bu, "vermenin" "göstermeyle" yer değiştirdiği bir yol yaratır. ancak "kaybetmeden vermenin" bir yolunu yaratmaya çalışan bu girişimin de külfeti yok değildir. neticede zaman içerisinde göstermenin kendisi de "gösteriş yapmaya" ve sonra da "kendini gösterme" haline dönüşür. hal böyle olunca teşhirci durumlarda yoğun ıstırap çekilebilmekte, "görülmenin" zerresi bile sancılı olabilmektedir.
dünyanın her yerinde psikoterapiye başvuran bireylerin %50-50'sinde ya da %40-60'ında veya kimi ülkelerde bunun tam tersi olarak %60-40'ında borderline kişilik örgütlenmesi bulunur. yani terapiye başvuran her iki kişiden biri borderline örgütlenmeye sahiptir.gelgelelim kişilik örgütlenmesini kişilik bozukluğuyla karıştırmamak lazım. örgütlenme kendi grubu içerisinde farklı kişilik bozukluklarını içeren bir ruhsal gelişim yapısıdır. bu yapı çocuğun dünyayı ve kendini anlamlandırma sürecinde 0-2 aylıktan 3 yaşa kadar olan bir gelişim evresinin yeterli desteklenmesiyle tamamlanır. bu kavram, kişiliğin yapısal düzeydeki gelişimsel özelliklerini, savunma mekanizmalarını, içsel çatışmalarını ve dünyayı algılama biçimlerini kapsar. kuramcılar, kişilik örgütlenmelerini ilkel düzeyden gelişmiş olana üç temel düzeyde incelemiştir: psikotik, borderline ve nevrotik.bebeğin ilk 0-3 yıllık gelişim döneminin sağlıklı atlatılması nispeten daha sağlıklı ve işlevsel olan nevrotik bir düzey içerisindeki kişilik bozukluklarına imkan verir. borderline kişilik düzeyi (örgütlenmesi) nispeten psikotik düzeye yakın olmasıyla içinde parçalı gerçeklik algısına neden olan antisosyal-borderline-histeriyonik kişilik bozukluklarını-narsistik kişilik bozukluğunun ilkel düzeyini-şizoid gibi psikotik ile nevrotik arasındaki kişilik bozukluklarını içerir. nevrotik örgütlenmeler ise gerçeklik, kendilik, nesne algısının tutarlı olduğu ve suçluluk duygusu gibi daha olgun mekanizmalarını içeren depresif-bağımlı-kaçıngan-histerik kişilik bozukluklarını-obsesif kompulsif kişilik bozukluğunun olgun versiyonunu-narsistik kişilik bozukluğunun olgun düzeyini vs. içerir.sonuç olarak: borderline kişilik bozukluğunun özellikleri daha büyük bir şemsiye olan borderline kişilik örgütlenmesinin özellikleri içerisinde bulunur. bu "büyük çatı" psikoterapiye başvuran her iki kişiden birinin psikopatolojisini oluşturmaktadır. bu açıdan düşünüldüğünde başlık atlında yazarların deneyimledikleri özellikler aslında toplumun çok büyük bir kesimini temsil etmektedir. ebeveynlerinizde ve gelişim öykünüzdeki empati, tutarsızlık, kaotik özellikleri değerlendirerek kendiniz hakkında bir tahmin geliştirebilirsiniz.
türk erkeğinin çocuklukta aile içinde yaşadığı psikoseksüel gelişim sürecine, mimariye ve toplumsal normların erkek üzerindeki baskısına daha yakından bakmak gerekir.türkiyede erkek çocuk, genellikle annenin aşırı koruyucu şefkati ile babanın mesafeli ve otoriter duruşu arasında bir denge kurmaya çalışır. bu denge çoğu zaman yeterince iyi anne anlayışının ötesine geçer çünkü türk annesi, sevgisiyle çocuğu sarıp sarmalarken, kimi zaman sınırları bulanıklaştırır ve bireyselleşmeyi zorlaştırır.bu bağlamda, çocuk ödipal döneme geldiğinde, babayla sağlıklı bir rekabet kurmaktan çok, annenin sıcak ve güvenli alanına çekilmeyi tercih eder. bu geri çekilme de ödipal çözüm sürecinin yarıda kalmasına neden olur. çocuk, bir yandan babanın otoritesine meydan okuyamaz, diğer yandan kendi cinselliğini özgürce keşfetme cesaretini geliştiremez. bunun yerine, içinde sıkışıp kaldığı bu gerilimli alan, ileriki yaşamda erkeklik kimliğinin bir türlü sağlamlaşamamasına yol açar.kastrasyon anksiyetesi, her iki cins için de psikolojik dünyanın şekillenmesinde belirgin bir iz bırakır ancak bu kavramı yalnızca bir bireyin babasıyla ya da otorite figürleriyle olan ilişkisi bağlamında ele almak, özellikle türk erkeğinin yaşadığı çok katmanlı cinsellik kaygılarını anlamak için yetersizdir. zira burada söz konusu olan, bireyin yalnızca bir baba figürü karşısında yaşadığı kaygılar değil; aynı zamanda bir toplumun erkekten beklentilerinin inşa ettiği yıkıcı bir baskıdır. toplum, erkeği yalnızca fiziksel gücü ve cinsel performansı üzerinden değerlendirirken, erkeğin cinselliği bir zevk alanından çok bir başarı testi olarak algılamasına yol açar. erken boşalma, çoğu zaman cinsel eylemin bir zevk ve yakınlık ifadesinden ziyade, başarıyla tamamlanması gereken bir görev olarak görülmesinin sonucudur. bu kaygı, erkeğin hem bedeniyle hem de partneriyle kurduğu ilişkiyi sığ bir boyuta indirger ve bireysel bir yetersizlik gibi görünse de, bu durum aslında toplumsal bir meseleye işaret eder. erkeklik kimliği, güç ve kontrol mitleriyle o kadar yoğrulmuştur ki, herhangi bir başarısızlık anı, yalnızca bireysel değil toplumsal bir utanç kaynağına dönüşüyordur. bu utanç, erkeği hem partnerine hem de kendine karşı yabancılaştırır; cinsellik, yakınlık ve keyiften uzaklaşıp bir kaygı arenasına dönüşür.toplumsal normlar ve erkeklik kodları, bu noktada erkeği kendi içine dönük bir kontrol mekanizması geliştirmeye iter. fakat bu kontrol, olumlu bir öz farkındalık yaratmak yerine daha çok kaygıyı körükler. cinsellik, bir özgürlük alanı olmaktan çok, toplumun gözetiminde olan bir deneyim haline gelir. bir kadının ya da eşin yakın çevresinde bir erkeğin cinsel performansının konuşulması bile, erkeğin kimliğine yönelik tehdit olarak algılanabilir. bu, onun sürekli bir kendini kanıtlama döngüsünde kaybolmasına yol açar. türk aile yapısında, erkek çocuğa kız çocuklarına kıyasla daha özgür bir alan tanınsa bile bu özgürlük, bir meydan okuma kültürüne dönüşür. örneğin, ilk gece korkusu dediğimiz fenomen, toplumsal cinsiyet rollerinin erkeği nasıl bir sınav psikolojisine soktuğuna örnektir. ilk cinsel deneyimini yaşayan bir erkek, yalnızca kendi partnerine karşı değil hatta ailesine karşı da bir performans sergileme yüküyle yüzleşir.zira bu hususta gözlemlerimiz kültürel düzeyde de karşılık bulur. osmanlı toplumunun islami değerleri ve ahlaki kodları, hane halkının mahremiyetine büyük bir önem atfetmiş, bireylerin iç dünyalarını toplumsal normlardan koruyacak yapılar oluşturmuştur ve şerii kanunda mahremiyet suçlarında iki değil dört şahit şart koşulmuştur. örneğin, geleneksel türk evlerindeki küçük ve büyük olmak üzre iki farklı kapı tokmağı, misafirin cinsiyetine göre hane halkının kendini hazırlamasını sağlardı.oysa bahsini ettiğimiz performatifliğin izlerini, modern yaşamın daralan mekânlarında daha belirgin şekilde görmek tahminen daha mümkündür. aile yapıları ve yaşam alanlarının küçülmesi, bireylerin mahremiyet alanlarını daraltmıştır. özellikle şehirleşmenin hızlandığı ve ekonomik zorlukların aileleri daha küçük evlere sıkıştırdığı bir ortamda, bireyin kendine ait bir alan yaratması giderek zorlaşır. modern mekânların bireysel alanı sınırlandırması mahremiyet hissini zedeler. küçük bir evde büyüyen çocuk, ebeveynlerinin ilişkisine doğrudan tanık olabilir, hatta istemeden bu ilişkinin bir parçası haline gelebilir. örneğin, anne ve baba arasında fiziksel bir mesafenin olmadığı bir evde, çocuklar genellikle ebeveynlerinin çatışmalarını ya da sessizliklerini gözlemler. bu gözlemler, çocuğun cinselliği ve ilişki dinamiklerini nasıl algıladığı üzerinde kalıcı izler bırakır.örneğin cinsiyet rollerinin giderek eşitlendiği dar alanlarda yetişen bir çocuk ters ödipal deneyimler yaşayabilir. ya da mesela annenin daha otoriter bir figür haline gelmesi ve babanın edilgenliği, erkek çocuğun ebeveyn rollerinden öğrendikleri ile toplumsal beklenti arasındaki uyuşmazlık karşısında bütünlüğü sarsılabilir. çocuk, baba figürünün pasif duruşu nedeniyle ona öykünmekte zorlanabilir ve bir erkek olarak nasıl davranması gerektiğine dair net bir rehberlik bulamayabilir. bu süreçte, annenin otoriter yaklaşımı da çocuğun bireyselleşmesini ve kendi sınırlarını keşfetmesini engeller. çocuk, anneye karşı duyduğu bu bağımlılığı aşamaz ve bu bağımlılık, yetişkinlikte kurduğu duygusal ve cinsel ilişkilerde de etkisini gösterir. örneğin, cinsel istikrarsızlık nedeniyle başvuran bir erkek danışan, çocukluğunda sürekli olarak annesinin eleştirel ve müdahaleci tutumuyla karşı karşıya kalmış olabilir. annesi, onun her hareketini kontrol etmeye çalışırken, baba bu süreçte sessiz bir gözlemci rolünde kalmıştır. bu tür bir dinamik, çocuğun kendine dair güvensizlik geliştirmesine neden olur. cinsellik, bu güvensizliğin en belirgin hissedildiği alanlardan birine dönüşebilir, çünkü birey burada yalnızca bedensel değil, aynı zamanda duygusal bir bütünlük de sergilemek zorundadır. performans kaygısı ve toplumsal beklentilerin birleşimi, erkeğin bu bütünlüğü sağlamasını zorlaştırır.performansını sürekli sorgulayan, partneriyle duygusal bir bağ kurmakta zorlanan ve mahremiyet ihtiyacını doyuracak bir alan bulamayan erkek, cinselliği bir yük olarak deneyimler. erken boşalma, bu yükü taşıyamamanın karşısında bilinçaltı bir başetme yöntemine dönüşerek kendini gösterir. bilakis bu sorunu çözmek, sadece bireyin terapi sürecine bağlı değildir. aynı zamanda, toplumsal normların erkeklik ve cinsellik üzerindeki baskısını sorgulamak ve aile içi dinamiklerin bireyin psikoseksüel gelişimi üzerindeki etkilerini anlamak ve mahremiyet alanlarımızı buna göre düzenlemek gerekir.
Zorlandığınız zamanlarda danışmalık ihtiyaç duyduğunuzda, hangi yönteminin size en uygun olduğunu belirlemek zor olabilir. İşte farklı danışmanlık yöntemlerinin içerik ve uygulamalarını karşılaştırarak, ihtiyaçlarınıza en uygun olanı bulmanıza yardımcı olacak bilgiler. 1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)Bilişsel Davranışçı Terapi, düşünce ve davranışlar arasındaki ilişkiyi ele alır. Terapi, olumsuz düşünce kalıplarını ve zararlı davranışları tanımlamaya ve değiştirmeye odaklanır. BDT, genellikle yapılandırılmış bir şekilde ilerler ve belirli hedefler doğrultusunda çalışılır.Kime Uygun?BDT, depresyon, anksiyete, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi rahatsızlıklara sahip kişiler için uygundur. Ayrıca, stres yönetimi ve fobiler için de etkilidir. 2. Psikodinamik TerapiPsikodinamik terapi, bilinçdışı süreçlerin ve çocukluk deneyimlerinin bugünkü davranışlarımızı ve duygusal durumumuzu nasıl etkilediğini araştırır. Terapi, uzun vadeli ve derinlemesine bir yaklaşıma sahiptir. Kime Uygun:Bu terapi yöntemi, derin duygusal problemleri olan, geçmiş travmaları veya karmaşık duygusal zorlukları olan kişiler için uygundur. Kendini daha iyi anlamak ve duygusal derinlik kazanmak isteyen bireyler için de faydalıdır. 3. Şema TerapiŞema terapi, erken dönem yaşam deneyimlerinin ve temel inançların bugünkü işlevsiz davranışlarımızı nasıl etkilediğini araştırır. Bu terapi, uzun süreli düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmeye odaklanır. Kime Uygun:Kronik depresyon, anksiyete, kişilik bozuklukları ve tekrar eden ilişki sorunları olan bireyler için uygundur. Ayrıca, derinlemesine kişisel değişim ve gelişim arayanlar için etkilidir. 4. Gestalt TerapiGestalt terapi, bireyin mevcut anındaki düşünceleri, duyguları ve davranışlarına odaklanır. Terapist, danışanın farkındalığını artırarak, duygusal ve davranışsal kalıplarını tanımasına ve bunlarla başa çıkmasına yardımcı olur. Kime Uygun:Gestalt terapi, kendi duygusal farkındalığını artırmak ve şu anki yaşantısına odaklanarak problemlerini çözmek isteyen bireyler için uygundur. Özellikle, iletişim sorunları ve kişisel gelişim için etkili olabilir. 5. Varoluşçu TerapiVaroluşçu terapi, insan varoluşunun temel sorularına ve anlamına odaklanır. Bireyin özgürlüğü, sorumluluğu, ölüm ve yaşamın anlamı gibi konuları ele alır. Terapi, bireyin kendi yaşamını ve seçimlerini daha anlamlı bir şekilde değerlendirmesini sağlar. Kime Uygun:Varoluşçu terapi, hayatın anlamını sorgulayan, varoluşsal kaygılar yaşayan veya yaşamda derin bir anlam arayışında olan bireyler için uygundur. 6. EMDR Terapi (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme)EMDR terapi, travmatik anıların yeniden işlenmesini sağlamak için göz hareketlerini kullanır. Danışan, terapist rehberliğinde, travmatik anıları ve duyguları göz hareketleri ile eş zamanlı olarak yeniden işler. Kime Uygun:EMDR terapi, özellikle travma ve TSSB tedavisinde etkilidir. Ayrıca, anksiyete, depresyon ve fobiler gibi diğer duygusal rahatsızlıklar için de kullanılabilir.
