Aşırı Düşünmek ( Overthinking ) Nedir ? Nasıl Durdurulur ?

Gece yatağa uzandığınızda zihniniz susmuyor mu? Gün içinde söylediğiniz bir cümleyi tekrar tekrar düşünüyor, “Acaba yanlış mı anlaşıldım?” diye kendinizi sorguluyor musunuz? Henüz gerçekleşmemiş olayları defalarca zihninizde canlandırıyor ve olabilecek en kötü senaryoları düşünmeden duramıyor musunuz?

Eğer bunlar size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz. Son yıllarda birçok kişi bu durumu “overthinking” yani aşırı düşünme olarak tanımlıyor. Zaman zaman herkes fazla düşünebilir. Ancak düşünceler sürekli tekrar ediyor, günlük yaşamınızı etkiliyor ve sizi zihinsel olarak yoruyorsa bu durum artık sadece düşünmekten ibaret olmayabilir.

Aşırı düşünmek, bir olayın üzerinde gereğinden fazla durmak, geçmişi tekrar tekrar analiz etmek veya gelecekle ilgili olumsuz senaryolar üretmektir. Kişi çoğu zaman bunun kendisini hazırlıklı tutacağını düşünür. Oysa çoğu zaman tam tersi olur. Düşünceler arttıkça kaygı artar, kaygı arttıkça düşünceler daha da yoğunlaşır. Böylece kişi farkında olmadan kendisini bir döngünün içinde bulur.

Bu durum en sık ilişkilerde kendini gösterir. Gönderilen bir mesaja geç cevap verilmesi, söylenen kısa bir cümle ya da karşı tarafın yüz ifadesi saatlerce zihni meşgul edebilir. Benzer şekilde iş hayatında yapılan küçük bir hata günlerce düşünülürken, gelecekle ilgili belirsizlikler de sürekli zihni meşgul edebilir.

Aşırı düşünmenin altında çoğu zaman kaygı, belirsizliğe tahammül etmekte zorlanma, mükemmeliyetçilik veya geçmiş deneyimlerden kaynaklanan öğrenilmiş düşünce kalıpları bulunabilir. Bu nedenle sadece “Düşünmeyi bırak.” demek çoğu zaman işe yaramaz. Çünkü kişi bunu zaten istemektedir ancak zihni buna izin vermiyordur.

Peki bu döngüyü kırmak mümkün mü? Evet. İlk adım, her düşüncenin gerçek olmadığını fark etmektir. Zihnimiz bazen bizi korumaya çalışırken ihtimalleri gerçekmiş gibi gösterebilir. Böyle anlarda düşüncelerle mücadele etmek yerine onları fark etmek, kanıtlarını sorgulamak ve dikkati yeniden içinde bulunduğumuz ana yönlendirmek faydalı olabilir. Düzenli egzersiz yapmak, nefes çalışmaları, yazı yazarak düşünceleri dışsallaştırmak ve uyku düzenine dikkat etmek de zihinsel yükü azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak aşırı düşünme uzun süredir devam ediyor, yaşam kalitenizi düşürüyor, ilişkilerinizi etkiliyor veya yoğun kaygıya neden oluyorsa bunun altında yatan nedenleri anlamak önemlidir. Terapi sürecinde yalnızca düşünceleri azaltmaya değil, bu düşünceleri ortaya çıkaran temel inançları ve duygusal süreçleri keşfetmeye de odaklanılır. Böylece kişi zamanla zihninin içinde sıkışıp kalmak yerine düşüncelerini daha sağlıklı bir şekilde yönetmeyi öğrenebilir.

Aşırı düşünmek sizi tanımlayan bir özellik olmak zorunda değildir. Zihninizin sürekli çalışıyor olması, bunun hep böyle devam edeceği anlamına gelmez. Doğru destek ve uygun yöntemlerle düşüncelerinizle kurduğunuz ilişki değişebilir; böylece hayatınızı düşünceleriniz değil, siz yönlendirmeye başlayabilirsiniz.