Guide to Therapy Approaches
Terapi yaklaşımı, bir psikoterapistin danışanla çalışırken dayandığı kuramsal çerçeve ve bu çerçeveden türeyen yöntemler bütünüdür; Planda'daki uzmanlar 31 farklı yaklaşımla online veya yüz yüze çalışır.
Planda Editorial Team · Last updated: August 27, 2026
In brief
Psikoterapide tek bir "doğru" yaklaşım yoktur. Bilişsel davranışçı terapiler bugünkü düşünce ve davranış örüntülerine, psikodinamik yaklaşımlar geçmiş ilişki kalıplarına, sistemik ve deneyimsel yaklaşımlar ilişkilere ve duygulara odaklanır. Hangisinin size uygun olduğu sorun alanınıza, terapi beklentinize ve uzmanla kurduğunuz uyuma bağlıdır; bu karar ilk görüşmede uzmanla birlikte netleşir.
Therapists on Planda work with 31 different therapy approaches, online or in person; each approach page explains what it is, how it is practiced and lists the therapists who offer it.
Hangi yaklaşım hangi sorunda tercih edilir?
Aşağıdaki tablo, yaygın yaklaşımların odağını ve sıkça tercih edildiği alanları özetler. Alanlar kesin sınırlar değil, eğilimlerdir; aynı sorun birden fazla yaklaşımla çalışılabilir.
| Approach | Focus | Commonly used for | Typical length | Online |
|---|---|---|---|---|
| Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) | Düşünce-duygu-davranış döngüsü, bugün ve burada | Kaygı, panik, depresyon, fobiler, uyku sorunları | Genellikle kısa-orta (yapılandırılmış) | Uygun |
| Şema Terapi | Erken dönemde oluşan uyumsuz şemalar ve baş etme biçimleri | Tekrarlayan ilişki örüntüleri, kronik duygusal zorluklar, kişilik özellikleri | Orta-uzun | Uygun |
| Kabul ve Adanmışlık Terapisi (ACT) | Zorlayıcı iç yaşantılarla ilişkiyi değiştirme, değer odaklı eylem | Kaygı, kronik stres, kaçınma davranışları | Kısa-orta | Uygun |
| EMDR | Travmatik anıların çift yönlü uyarımla işlenmesi | Travma, travma sonrası stres belirtileri, zorlayıcı yaşam olayları | Odak anıya göre değişir | Dijital araçlarla uygulanabilir |
| Psikodinamik Psikoterapi | Bilinçdışı süreçler, geçmiş ilişki örüntülerinin bugüne etkisi | İlişkisel zorluklar, kimlik ve anlam arayışı, tekrarlayan örüntüler | Orta-uzun | Uygun |
| Psikanalitik Psikoterapi | Derinlemesine içgörü, terapötik ilişkinin kendisi | Uzun süreli kişisel çalışma, karakter düzeyinde değişim | Uzun | Uygun |
| Sistemik Terapi | Kişiyi ilişki sistemleri (aile, çift) içinde ele alma | Aile ve çift sorunları, kuşaklar arası örüntüler | Orta | Uygun |
| Gottman Çift Terapisi | Araştırmaya dayalı çift değerlendirmesi ve ilişki becerileri | Çatışma, iletişim, güven onarımı | Kısa-orta | Uygun |
| Duygu Odaklı Terapi | Duyguların fark edilmesi, düzenlenmesi ve bağlanma ihtiyaçları | Yakın ilişkiler, bağlanma kaygısı, duygusal mesafe | Kısa-orta | Uygun |
| Satir Dönüşümsel Aile Terapisi | Deneyimsel çalışma, aile içi iletişim ve öz-değer | Aile iletişimi, özsaygı, yaşam geçişleri | Orta | Uygun |
| Gestalt Terapi | Şimdi ve burada farkındalık, deneyimin bütünlüğü | Farkındalık, tamamlanmamış yaşantılar, kişisel gelişim | Orta | Uygun |
| Oyun Terapisi | Çocuğun kendini oyun yoluyla ifade etmesi | Çocuklarda duygusal ve davranışsal zorluklar, uyum sorunları | Orta | Sınırlı; yüz yüze tercih edilir |
| Sanat Terapisi | Sanat yoluyla ifade ve işleme | Sözel ifadenin zorlandığı durumlar, çocuk ve yetişkin | Orta | Kısmen uygun |
Terapi yaklaşımı nasıl seçilir?
Yaklaşım seçimi bir sınav değil, uzmanla birlikte verilen bir karardır. Şu dört soru çoğu danışan için yeterli bir çerçeve sunar.
1. Sorun alanınız ne?
Belirgin ve güncel bir zorluk (sınav kaygısı, panik, uyku) için yapılandırılmış ve kısa süreli yaklaşımlar sık tercih edilir. Uzun süredir tekrarlayan ilişki ve duygu örüntüleri için içgörü odaklı ya da şema temelli çalışmalar daha uygun olabilir. Travmatik bir yaşantı ön plandaysa travma odaklı yöntemler (örneğin EMDR) değerlendirilir.
2. Kanıt tabanı ve uzmanın eğitimi
Yaklaşımın sizin sorun alanınızda araştırmalarla desteklenip desteklenmediğine ve uzmanın o yaklaşımda resmi bir eğitim/süpervizyon sürecinden geçip geçmediğine bakın. Planda'da uzman profillerinde eğitimler ve çalışılan yaklaşımlar açıkça listelenir.
3. Format ve süre beklentiniz
Haftalık ve sınırlı sayıda seansla ilerlemek mi, açık uçlu ve derinlemesine bir süreç mi istiyorsunuz? Online mı, yüz yüze mi görüşeceksiniz? Bazı yaklaşımlar (örneğin çocuklarla oyun terapisi) yüz yüze ortamda daha verimli çalışır.
4. İlk görüşmede uyum
Araştırmalar, sonucu belirleyen en güçlü etkenlerden birinin danışan-uzman ilişkisi olduğunu gösterir. İlk bir-iki görüşme tanışma ve değerlendirme amaçlıdır; kendinizi anlaşılmış hissedip hissetmediğiniz ve uzmanın önerdiği yolun size mantıklı gelip gelmediği, yaklaşımın adı kadar önemlidir.
Yaklaşımlar arasındaki fark nedir?
Onlarca yaklaşım üç büyük aileye ayrılabilir. Aynı ailedeki yaklaşımlar benzer varsayımları paylaşır; aileler arasındaki fark, değişimin nereden başladığına dair görüştür.
Bilişsel-davranışçı aile
Değişimin düşünce ve davranış düzeyinden başladığını varsayar. Yapılandırılmıştır, hedef odaklıdır, seans dışı uygulamalar (ödevler) içerir. Ölçülebilir hedeflerle çalışmak isteyenler için sık tercih edilir.
- Bilişsel Davranışçı Terapi
- Şema Terapi
- Kabul ve Adanmışlık Terapisi
- Mindfulness temelli yaklaşımlar
İçgörü odaklı (psikodinamik) aile
Bugünkü zorlukların geçmiş ilişki deneyimleri ve bilinçdışı süreçlerle bağını anlamaya odaklanır. Daha açık uçlu ve uzun solukludur; terapötik ilişkinin kendisi bir çalışma alanıdır.
İlişkisel ve deneyimsel aile
Kişiyi ilişkileri içinde ve duygusal deneyimi üzerinden ele alır; çift ve aile çalışmalarının çoğu bu ailededir. Çocuklarla oyun ve sanat yoluyla yapılan çalışmalar da deneyimsel geleneğe yaslanır.
Therapy approaches on Planda
Each approach below has at least one therapist actively accepting clients on the marketplace. Click an approach to open its guide page and therapist list.
- Psikodinamik Psikoterapi
Psikodinamik Psikoterapi, bugünkü duygu ve ilişki örüntülerinin geçmiş yaşantılar ve farkında olunmayan zihinsel süreçlerle bağlantısını keşfetmeye odaklanan, içgörü kazandırmayı amaçlayan köklü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
25 therapists - Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranış arasındaki ilişkiye odaklanan; günümüzde etkililiği en çok araştırılmış, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
21 therapists - Şema Terapi
Şema Terapi, çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan ve yetişkin yaşamda tekrarlayan derin duygusal örüntülerle (şemalarla) çalışan; bilişsel, davranışçı ve deneyimsel teknikleri birleştiren bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır.
13 therapists - EMDR
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), zorlayıcı yaşam deneyimlerinin ve travmatik anıların işlenmesini desteklemeyi amaçlayan, bilimsel araştırmalarla desteklenen yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.
7 therapists - Psikanalitik Psikoterapi
Psikanalitik Psikoterapi, Freud'la başlayan psikanaliz geleneğinden gelen; bugünkü yaşantıların bilinçdışı süreçler, erken dönem ilişkiler ve tekrarlayan örüntülerle bağlantısını derinlemesine keşfetmeyi amaçlayan köklü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
7 therapists - Oyun Terapisi
Oyun Terapisi, çocukların kendilerini en doğal ifade aracı olan oyun yoluyla anlatmalarına dayanan; duygusal zorlukları, davranış sorunlarını ve uyum güçlüklerini çocuğun dilinden çalışmayı amaçlayan, çocuklara özgü bir psikoterapi yaklaşımıdır.
5 therapists - Sanat Terapisi
Sanat Terapisi, resim, kolaj, kil gibi görsel sanat araçlarını terapötik süreçle birleştiren; sözcüklerle ifade etmesi zor duyguların yaratıcı üretim yoluyla görünür kılınmasını ve işlenmesini amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
4 therapists - Sistemik Terapi
Sistemik Terapi, kişiyi tek başına değil; ailesi, ilişkileri ve içinde yaşadığı sistemlerle birlikte ele alan, sorunları ilişki örüntüleri ve karşılıklı etkileşimler üzerinden anlamayı ve dönüştürmeyi amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
4 therapists - Virginia Satir Dönüşümsel Aile Terapisi
Virginia Satir Dönüşümsel Aile Terapisi, aile terapisinin öncülerinden Virginia Satir'in geliştirdiği; öz değer, iletişim duruşları ve aile içi bağların dönüşümüne odaklanan, deneyimsel ve insancıl bir aile terapisi yaklaşımıdır.
4 therapists - Dışavurumcu Sanat Terapileri
Dışavurumcu Sanat Terapileri; resim, müzik, hareket, drama ve yaratıcı yazma gibi birden fazla sanat disiplinini bir arada kullanan, duyguların farklı ifade kanalları üzerinden keşfedilmesini ve işlenmesini amaçlayan bütünleşik bir terapötik yaklaşımdır.
3 therapists - Çocuk Merkezli Oyun Terapisi
Çocuk Merkezli Oyun Terapisi, çocuğun duygu ve ihtiyaçlarını oyun yoluyla özgürce ifade etmesine alan açan bir terapi yaklaşımıdır. Güvenli ve kabul edici bir ortamda çocuğun kendini tanımasına, duygularını düzenlemesine ve başa çıkma becerilerini gelişti
3 therapists - Duygu Odaklı Terapi
Duygu Odaklı Terapi, kişinin duygularını fark etmesine, anlamasına ve daha sağlıklı biçimde ifade etmesine odaklanır. Zorlayıcı duygu örüntülerini keşfetmeye, duygusal ihtiyaçları anlamaya ve daha işlevsel başa çıkma yolları geliştirmeye destek olur.
3 therapists - Gestalt Terapi
Gestalt Terapi, kişinin duygu, düşünce ve bedensel deneyimlerine “şimdi ve burada” odaklanır. Kişinin farkındalığını artırmasına, ihtiyaçlarını tanımasına, kendisi ve çevresiyle kurduğu ilişkileri daha iyi anlamasına destek olur.
3 therapists - Gottman Çift Terapisi
Gottman Çift Terapisi, çiftlerin ilişki dinamiklerini anlamalarına ve daha sağlıklı iletişim kurmalarına odaklanır. Çatışmaları yönetme, duygusal yakınlığı güçlendirme ve ilişkide güven, anlayış ve bağlılığı artırma becerilerini destekler.
3 therapists - Sorun Çözme Terapisi
Sorun Çözme Terapisi, kişinin karşılaştığı güçlükleri daha sistemli ve etkili biçimde ele almasına odaklanır. Sorunları tanımlama, çözüm seçenekleri geliştirme, karar verme ve uygulanabilir adımlar oluşturma becerilerini güçlendirmeyi amaçlar.
3 therapists - Deneyimsel Oyun Terapisi
Deneyimsel Oyun Terapisi, çocukların duygu ve yaşantılarını oyun yoluyla ifade etmelerine alan açan bir terapi yaklaşımıdır. Çocuğun zorlayıcı deneyimlerini anlamlandırmasına, duygularını düzenlemesine ve kendini ifade etmesine destek olur.
2 therapists - Duygu Odaklı Çift Terapisi2 therapists
- Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi
Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi, kişinin benlik gelişimi, ilişki örüntüleri ve savunma mekanizmalarına odaklanır. Tekrarlayan duygusal ve ilişkisel kalıpları anlamaya, daha sağlıklı bir benlik algısı ve ilişkiler geliştirmeye destek olur.
2 therapists - Theraplay Aile Terapisi
Theraplay, çocuk ile ebeveyn arasındaki ilişkiyi ve güvenli bağlanmayı güçlendirmeye odaklanan oyun temelli bir yaklaşımdır. Yapılandırılmış ve etkileşimli oyunlarla iletişimi, duygusal bağı ve çocuğun kendini güvende hissetmesini destekler.
2 therapists - ACT (Kabul ve Adanmışlık Terapisi)
ACT (Kabul ve Adanmışlık Terapisi), kişinin zorlayıcı duygu ve düşüncelerle daha esnek bir ilişki kurmasına odaklanır. Yaşantıları kabul etmeyi, anda kalmayı ve kişisel değerler doğrultusunda anlamlı adımlar atmayı destekler.
1 therapists - Çözüm Odaklı Terapi
Çözüm Odaklı Terapi, sorunlardan çok kişinin güçlü yönlerine, kaynaklarına ve ulaşmak istediği hedeflere odaklanır. İşe yarayan çözüm yollarını fark etmeye, somut hedefler belirlemeye ve küçük, uygulanabilir adımlarla değişimi desteklemeye yardımcı olur.
1 therapists - Dans Hareket Terapisi
Dans Hareket Terapisi, duygu ve deneyimlerin beden ve hareket yoluyla ifade edilmesine odaklanır. Kişinin beden farkındalığını artırmasına, duygularını keşfetmesine ve kendini ifade etmesine destek olur.
1 therapists - Destekleyici Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi, kişinin mevcut güçlüklerle başa çıkma kapasitesini ve içsel kaynaklarını güçlendirmeye odaklanır. Güvenli ve destekleyici bir süreçte duyguları düzenlemeyi, problem çözmeyi ve günlük yaşam işlevselliğini destekler.
1 therapists - Filial Terapi
Filial Terapi, ebeveynlerin terapötik oyun becerilerini öğrenerek çocuklarıyla ilişkilerini güçlendirmelerine odaklanır. Oyun yoluyla çocuğun duygularını anlamayı, güvenli iletişimi ve ebeveyn-çocuk arasındaki bağı destekler.
1 therapists - Hümanistik Yaklaşım
Hümanistik Yaklaşım, kişinin kendini keşfetmesine, potansiyelini geliştirmesine ve yaşamına anlam katmasına odaklanır. Empati ve kabul temelli bir süreçte kişinin duygularını anlamasına, kendini kabul etmesine ve kişisel gelişimine destek olur.
1 therapists - Kendilik Psikolojisi
Kendilik Psikolojisi, kişinin benlik algısını, duygusal ihtiyaçlarını ve ilişkisel deneyimlerini anlamaya odaklanan psikanalitik bir yaklaşımdır. Empati temelli süreçle kişinin kendilik bütünlüğünü ve daha sağlıklı ilişkiler kurma kapasitesini destekler.
1 therapists - Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi
Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi, sorunlardan çok kişinin güçlü yönlerine, kaynaklarına ve hedeflerine odaklanır. İşe yarayan çözüm yollarını fark etmeyi ve küçük, uygulanabilir adımlarla istenen değişime ilerlemeyi destekler.
1 therapists - Lacanyen Psikanaliz
Lacanyen Psikanaliz, kişinin bilinçdışı süreçlerini dil, söylem, arzu ve ilişkiler üzerinden anlamaya odaklanır. Kişinin tekrar eden örüntülerini, çatışmalarını ve arzularını keşfederek kendisiyle ilgili yeni bir anlayış geliştirmesini destekler.
1 therapists - Psikodrama1 therapists
- Sözel Terapi
Sözel Terapi, kişinin duygu, düşünce ve yaşantılarını konuşarak ifade etmesine ve anlamlandırmasına odaklanır. Terapötik görüşmeler yoluyla kişinin kendini tanımasına, yaşadığı güçlükleri değerlendirmesine ve yeni başa çıkma yolları geliştirmesine destek
1 therapists - Travma Terapisi
Travma Terapisi, zorlayıcı ve travmatik yaşantıların kişi üzerindeki duygusal, düşünsel ve bedensel etkilerine odaklanır. Kişinin yaşadıklarını güvenli bir süreçte anlamlandırmasına, duygularını düzenlemesine ve başa çıkma becerilerini güçlendirmesine des
1 therapists
Frequently Asked Questions
Kaç çeşit terapi yaklaşımı var?
Literatürde yüzlerce adlandırılmış yaklaşım vardır; pratikte çoğu bilişsel-davranışçı, psikodinamik ve ilişkisel/deneyimsel olmak üzere üç ana ailede toplanır. Birçok uzman tek bir ekole bağlı kalmak yerine bütünleştirici çalışır, yani danışanın ihtiyacına göre birden fazla yaklaşımdan yararlanır.
En etkili terapi yöntemi hangisi?
Tüm sorunlar için tek bir en etkili yöntem yoktur. Belirli sorun alanlarında belirli yaklaşımların daha güçlü araştırma desteği vardır (örneğin kaygı bozukluklarında BDT, travmada EMDR), ancak sonucu belirleyen en tutarlı etkenlerden biri danışan ile uzman arasındaki ilişkidir. Bu yüzden doğru soru "en iyi yöntem hangisi" değil, "benim durumum ve beklentim için hangisi uygun" sorusudur.
BDT ile psikodinamik terapi arasındaki fark nedir?
BDT bugünkü düşünce ve davranış örüntülerine odaklanır, yapılandırılmıştır ve genellikle daha kısa sürer. Psikodinamik terapi ise bugünkü zorlukların geçmiş ilişki deneyimleriyle bağını anlamaya çalışır, daha açık uçludur ve daha uzun sürebilir. İkisi de araştırmalarla desteklenir; seçim sorun alanına ve sizin nasıl çalışmak istediğinize bağlıdır.
Online terapide hangi yaklaşımlar uygulanabilir?
Konuşmaya dayalı yaklaşımların büyük çoğunluğu (BDT, şema terapi, psikodinamik, sistemik, duygu odaklı) görüntülü görüşmeyle uygulanabilir. EMDR, çift yönlü uyarım için geliştirilen dijital araçlarla online yapılabilmektedir. Küçük çocuklarla oyun terapisi gibi fiziksel ortam gerektiren çalışmalar yüz yüze tercih edilir.
Terapi yaklaşımını sonradan değiştirebilir miyim?
Evet. Süreç ilerledikçe ihtiyaçlar değişebilir; uzmanınızla konuşarak yaklaşımı ya da uzmanı değiştirmek doğal bir adımdır. Birçok uzman zaten bütünleştirici çalışır ve süreç içinde farklı yöntemlerden yararlanır. Önemli olan bu kararı tek başınıza değil, uzmanla açık konuşarak vermenizdir.
Uzmanımın hangi yaklaşımla çalıştığını nasıl anlarım?
Planda'da her uzman profilinde çalıştığı yaklaşımlar ve aldığı eğitimler listelenir; yaklaşım adına tıklayarak o yaklaşımın rehber sayfasına ve onu uygulayan diğer uzmanlara ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede uzmana nasıl çalıştığını ve neden bu yolu önerdiğini sormak da tamamen olağandır.