
Hazan Eren








Hazan Eren







Education
- Master's: Maastricht University - Psikoloji (Uygulamalı)Approved
- Bachelor's: Bahçeşehir Üniversitesi - PsikolojiApproved
Specialties
Work Approaches
Session Fees
Blog Posts

Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Belirtileri ve Baş Etme Yolları: Ebeveynler İçin Rehber
Çocukların dünyasında anne ve babadan ayrılmak, sadece fiziksel bir mesafe değil, bazen büyük bir korku kaynağı olabilir. Ayrılık kaygısı, aslında çocuk gelişiminin doğal bir parçası ve güvenli bağlanmanın bir göstergesi olsa da, hem çocuk hem de ebeveyn için oldukça yıpratıcı bir süreç haline gelebilir. Bu yazıda, çocuğunuzun neden bu kaygıyı hissettiğini anlayacak, günlük hayatta uygulayabileceğiniz somut çözüm önerilerini keşfedecek ve bu süreci hem kendiniz hem de minik yavrunuz için nasıl daha huzurlu bir hale getirebileceğinizi öğreneceksiniz.Ayrılık Kaygısı Nedir ve Neden Olur?image.png 361.87 KBAyrılık kaygısı, genellikle bebeğin dünyayı anlamlandırmaya başladığı 8-10. aylarda başlar ve okul öncesi dönemde (2-4 yaş) zirve yapar. Çocuk için ebeveynin gözden kaybolması, "onun tamamen yok olması" riskini taşır. Henüz zaman algısı gelişmediği için "1 saat sonra geleceğim" cümlesi onun için bir belirsizlikten ibarettir. Bu durum, gelişimsel olarak normaldir; ancak çocuğun günlük hayatını, uykusunu ve okul sürecini ciddi şekilde etkiliyorsa profesyonel bir bakış açısıyla ele alınması gerekir.Belirtileri Nasıl Anlarsınız?image.png 383.15 KBHer çocuk kaygısını farklı şekilde dile getirir. Bazıları okul kapısında ağlama krizlerine girerken, bazıları fiziksel şikayetlerle bu durumu belli eder. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:Ebeveyn odadan çıktığında aşırı tepki verme (ağlama, bacağa yapışma).Karın ağrısı veya mide bulantısı gibi psikosomatik şikayetler.Yalnız uyumaktan korkma veya sürekli kabuslar görme.Okula veya kreşe gitme konusunda aşırı direnç gösterme.Ebeveynin başına kötü bir şey geleceğine dair yoğun endişe duyma.Vedalaşma Sanatı: Doğru Vedalaşma Nasıl Olmalı?image.png 368.75 KBVedalaşma anları, ayrılık kaygısının en sancılı noktasıdır. Ancak doğru bir strateji ile bu anı sakinleştirebilirsiniz. Öncelikle, çocuğunuz ağlıyor diye asla gizlice evden kaçmayın; bu durum çocuğunuzdaki güvensizlik duygusunu tetikler. Bunun yerine kısa, kararlı ve şefkatli bir veda rutini oluşturun. Bir öpücük, özel bir el sallama şekli veya "Ben seni okul çıkışında tam burada bekliyor olacağım" cümlesiyle veda edin ve vedayı uzatmadan ortamdan ayrılın. Sizin kararlı duruşunuz, çocuğunuza "Burası güvenli bir yer" mesajını verecektir.Kaygıyı Azaltacak Günlük Rutinlerimage.png 340.7 KBBelirsizlik, kaygının en büyük besleyicisidir. Çocuğunuzun gün içerisinde ne zaman ayrılacağınızı ve ne zaman kavuşacağınızı bilmesi ona kontrol hissi verir. Görsel panolar kullanarak "Kahvaltı, oyun, öğle uykusu ve anne-baba saati" gibi bir akış belirleyebilirsiniz. Ayrıca, siz yanında yokken kendisini güvende hissetmesini sağlayacak bir "teselli nesnesi" (sevdiği bir oyuncak veya sizin kokunuzun sindiği bir eşya) bu süreci yumuşatabilir.Psikolojik Destek Bu Sürece Nasıl İyi Gelir?image.png 411.41 KBBazen tüm çabalarınıza rağmen kaygı azalmak yerine artabilir ve bu durum aile içindeki huzuru etkileyebilir. İşte bu noktada bir uzmandan psikolojik destek almak, hem çocuğunuz hem de sizin için dönüştürücü bir güç olur. Oyun terapisi gibi yöntemlerle çocuk, kelimelerle dökemediği korkularını oyun yoluyla ifade eder ve bu korkularla baş etme becerisi kazanır. Ebeveyn danışmanlığı ise size, çocuğunuzun duygusal ihtiyaçlarını nasıl okuyacağınız ve kendi kaygılarınızı nasıl yöneteceğiniz konusunda bilimsel ve şefkatli bir yol haritası sunar. Profesyonel destek, bu sürecin bir "kriz" olmaktan çıkıp, çocuğunuzun özgüven kazandığı bir büyüme aşamasına dönüşmesini sağlar.

"Hayır" Diyen Minik İsyankar: 2 Yaş Sendromu Geçici Bir Fırtınadır
Bebeğiniz bir sabah uyandı ve o uyumlu, her şeye gülücükler saçan melek gitti, yerine her şeye itiraz eden, en ufak bir engellenmede kendini yerlere atan minik bir "isyankâr" mı geldi? Öncelikle derin bir nefes alın, çünkü kesinlikle yalnız değilsiniz. Ebeveynlik literatüründe "Terrible Two" (Korkunç İki) olarak da bilinen 2 yaş sendromuna hoş geldiniz. Bu dönem, ebeveynlik yolculuğunun en zorlu virajlarından biri gibi görünse de aslında çocuğunuzun sağlıklı gelişimi için kritik ve zorunlu bir geçiş sürecidir. Bu yazıda, Planda olarak 2 yaş sendromunun altında yatan nedenleri, çocuğunuzun o anki dünyasını ve sizi çaresiz hissettiren öfke nöbetlerini (tantrum) sevgi ve sabırla nasıl yönetebileceğinizi adım adım inceleyeceğiz. Hazırsanız, bu fırtınalı ama bir o kadar da önemli dönemi birlikte keşfedelim.2 Yaş Sendromu (Terrible Two) Nedir? Bir Gelişim Krizi mi?image.png 378 KBÇoğu ebeveyn bu dönemi bir "şımarıklık" veya "karakter bozulması" olarak algılasa da 2 yaş sendromu tamamen normal ve sağlıklı bir gelişimsel süreçtir. Bu dönem genellikle 18. ay civarında başlar ve 3-3.5 yaşlarına kadar devam edebilir.Peki, bu dönemde ne oluyor? Çocuğunuz artık bebeklikten çıkıp birey olma yolunda ilk büyük adımlarını atıyor. Kendi benliğinin farkına varıyor, kendi istekleri olduğunu keşfediyor ve dünyayı kendi başına keşfetmek istiyor. Ancak büyük bir sorun var: Fiziksel ve dilsel becerileri, henüz bu devasa bağımsızlık arzusuna yetişemiyor. İşte bu "yapmak istedikleri" ile "yapabildikleri" arasındaki uçurum, o meşhur krizlerin temelini oluşturuyor.Bu Dönemin Habercisi: Temel Belirtiler Nelerdir?image.png 336.39 KBHer çocuğun gelişimi kendine özgüdür, ancak "Terrible Two" dönemine girdiğinizi gösteren bazı evrensel işaretler vardır:Favori Kelime "HAYIR": Daha sorunuzu bitirmeden "Hayır!" cevabını almanız çok olasıdır. Bu, onların sınırları test etme ve kendi iradelerini ortaya koyma yöntemidir.Ani Duygu Değişimleri: Bir an kahkahalarla gülerken, saniyeler içinde şiddetli bir ağlama krizine girebilirler.Mülkiyetçilik (Benim!): Paylaşmak bu dönemde neredeyse imkansızdır. Her oyuncak, her nesne "benim"dir.İnatlaşma: Basit bir kıyafet giyme veya yemek yeme rutini bile büyük bir güç savaşına dönüşebilir.Öfke Nöbetlerinin (Tantrum) Altında Yatan Gerçek Nedenlerimage.png 412.16 KBEbeveynleri en çok zorlayan kısım şüphesiz öfke nöbetleridir. Marketin ortasında kendini yere atan bir çocuk, ebeveyn için hem utanç verici hem de stresli olabilir. Ancak şunu unutmamak gerekir: Öfke nöbeti, çocuğunuzun size karşı planladığı bir manipülasyon değildir.Çocuğunuzun beynindeki duygusal kontrol merkezi (prefrontal korteks) henüz tam gelişmemiştir. Yoğun bir hayal kırıklığı, engellenme veya yorgunluk hissettiklerinde, bu koca duygularla başa çıkacak donanıma sahip değildirler. Kendilerini kelimelerle ifade edemedikleri için, duygularını bedensel olarak (ağlama, tepinme, vurma) dışa vururlar. Bu bir yardım çığlığıdır: "Çok yoğun hissediyorum ve bunu kontrol edemiyorum, bana yardım et!"Kriz Anı Yönetimi: Öfke Nöbetlerinde Ebeveynlere Altın Tavsiyelerimage.png 387.22 KBBu fırtınalı anlarda gemiyi sağ salim limana yanaştırmak için uygulayabileceğiniz bazı stratejiler:1. Sakinliğinizi Koruyun (Oksijen Maskesini Önce Kendinize Takın)En zor ama en önemli kural budur. Çocuğunuzun öfkesine öfkeyle karşılık vermek ateşe benzin dökmektir. Sizin sakin kalmanız, ona "Bu duygular korkutucu ama ben buradayım ve güvendesin" mesajını verir. Derin nefes alın ve ses tonunuzu alçaltın.2. Duygularını İsimlendirin ve OnaylayınÇocuğunuz anlaşılmadığını hissettiğinde daha çok hırçınlaşır. Onun yerine duygularını siz dile getirin: "Şu an o kırmızı arabayı alamadığımız için çok kızdın, seni anlıyorum. Oynamayı çok istiyordun." Bu, duyguyu somutlaştırır ve çocuğun sakinleşmesine yardımcı olur.3. Dikkatini Başka Yöne Çekin (Henüz Kriz Başlamadan)Eğer bir krizin yaklaştığını hissediyorsanız (örneğin yorgunluk veya açlık belirtileri varsa), hemen ortamı veya aktiviteyi değiştirin. "Aaa, penceredeki kuşa bak!" gibi ani ve heyecanlı bir dikkat dağıtma, bazen yaklaşan fırtınayı dağıtabilir.4. Sınırlı Seçenekler Sunun (Kontrol Yanılsaması)2 yaşındaki çocuklar kontrolün kendilerinde olmasını severler. İnatlaşmak yerine onlara seçme şansı verin. "Ayakkabılarını giy" demek yerine; "Kırmızı ayakkabılarını mı giymek istersin, yoksa mavileri mi?" diye sorun. Sonuçta ayakkabı giyilecektir ama kararı o vermiş gibi hissedecektir.Son Söz: Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?image.png 335.65 KB2 yaş sendromu, ebeveynlik sabrınızın sınırlarının zorlandığı, geçici ama zorlu bir dönemdir. Çoğu zaman sabır ve şefkatle bu süreci atlatabilirsiniz. Ancak, unutmayın ki her fırtınanın şiddeti farklıdır.Eğer çocuğunuzun öfke nöbetleri çok sık, çok yoğun ve uzun sürüyorsa, kendine veya çevresine zarar verme eğilimi varsa ya da ebeveyn olarak kendinizi sürekli tükenmiş, yetersiz ve çaresiz hissediyorsanız, bir çocuk psikoloğundan veya pedagogdan destek almaktan çekinmeyin. Profesyonel bir bakış açısı, bu sürecin normal gelişim sınırları içinde olup olmadığını anlamanıza yardımcı olurken, hem çocuğunuza hem de size özel başa çıkma stratejileri sunarak ebeveynlik yolculuğunuzu kolaylaştırabilir. Yardım istemek bir zayıflık değil, bilinçli bir ebeveynlik adımıdır. Bu yolda yalnız değilsiniz!

Helikopter Ebeveynlik: Çocuğunuzu Koruyor musunuz, Özgüvenini mi Zedeliyorsunuz?
Hepimiz çocuklarımız için en iyisini isteriz. Onların üzülmemesi, zorlanmaması ve her zaman güvende hissetmesi en büyük arzumuzdur. Ancak bazen bu yoğun sevgi ve koruma içgüdüsü, farkında olmadan "Helikopter Ebeveynlik" dediğimiz, çocuğun tepesinde sürekli pervane olma durumuna dönüşebilir. Bu yazımızda; iyi niyetle yapılan aşırı koruyuculuğun çocuğun özgüvenini nasıl etkilediğini, helikopter ebeveynliğin sinyallerini ve çocuğunuzun kendi ayakları üzerinde durabilen bireyler olması için neler yapabileceğinizi samimi bir dille ele alıyoruz. Amacımız sizi yargılamak değil, daha dengeli bir ebeveynlik yolculuğunda size rehberlik etmek.Helikopter Ebeveynlik Tam Olarak Nedir?image.png 396.09 KBHelikopter ebeveynlik, anne ve babaların çocuklarının hayatlarına, özellikle de başarılarına ve sorunlarına aşırı derecede müdahil olması durumudur. Tıpkı bir helikopter gibi sürekli çocuğun "tepesinde" bekleyen, olası bir sorunda hemen inişe geçip müdahale eden bir ebeveyn modelidir.Bu tutum genellikle derin bir sevgi ve kaygıdan beslenir. Çocuğun başarısız olmasından korkmak, onun adına kararlar almak ve yoldaki tüm taşları o yürümeden önce temizlemek bu ebeveynlik türünün en belirgin özellikleridir. Ancak unutmamalıyız ki; çocuklar düşe kalka büyür ve hatalar en büyük öğretmenleridir.Farkında Olmadan "Helikopter Ebeveyn" Olmuş Olabilir misiniz?image.png 403.54 KBSınırlar bazen belirsizleşebilir. Aşağıdaki maddelerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, yaklaşımınızı gözden geçirmek isteyebilirsiniz:Sürekli Müdahale: Çocuğunuzun kendi yaşına uygun yapabileceği işleri (ayakkabı bağlamak, ödev yapmak, çanta hazırlamak) siz mi yapıyorsunuz?Sorun Çözücülük: Arkadaşlarıyla yaşadığı en ufak bir anlaşmazlıkta hemen araya girip sorunu siz mi çözüyorsunuz?Adına Konuşmak: Biri çocuğunuza bir soru sorduğunda, o cevap vermeden siz mi atılıyorsunuz?Başarısızlık Korkusu: Onun hata yapmasına veya düşük not almasına tahammül edemeyip projelerini siz mi tamamlıyorsunuz?Önemli Not: Bu davranışları sergilemek sizi "kötü" bir ebeveyn yapmaz; sadece kontrol mekanizmanızın biraz fazla çalıştığını gösterir.Aşırı Koruyuculuğun Çocuğun Özgüvenine Etkileriimage.png 364.6 KBKısa vadede çocuğunuzu üzüntüden veya zorluktan koruduğunuzu düşünebilirsiniz. Ancak uzun vadede helikopter ebeveynlik, çocuğun "öz yeterlilik" duygusunun gelişmesini engeller.Sürekli korunan bir çocuk şu mesajı alır: "Annem/babam olmadan ben bunu başaramam." Bu durum yetişkinlikte karar verme zorluğu, düşük özgüven, yüksek kaygı düzeyi ve problem çözme becerilerinde eksiklik olarak karşımıza çıkabilir. Çocuğunuzun potansiyelini gerçekleştirmesi için, onun kendi savaşlarını (yaşına uygun şekilde) vermesine izin vermelisiniz.Dengeyi Kurmak: Koruyuculuktan Rehberliğe Geçişimage.png 382.38 KBPeki, helikopteri hangara çekip nasıl daha destekleyici bir "rehber ebeveyn" olabilirsiniz? İşte Planda olarak önerilerimiz:Hata Yapmasına İzin Verin: Başarısızlık dünyanın sonu değil, öğrenmenin başlangıcıdır. Bırakın ödevini unutsun ve bunun doğal sonucuyla okulda yüzleşsin.Sorumluluk Verin: Yaşına uygun ev işleri veya görevler vererek "Ben yapabilirim" duygusunu tatmasını sağlayın.Sorun Çözme Becerisini Destekleyin: Bir sorunla geldiğinde "Şöyle yap" demek yerine, "Sence bu durumu nasıl çözebiliriz?" diye sorun.Kendi Kaygınızı Yönetin: Müdahale etme isteğinizin çocuğun ihtiyacından mı yoksa kendi kaygınızdan mı kaynaklandığını sorgulayın.Unutmayın, ebeveynlik çocuğun önündeki yolu hazırlamak değil, çocuğu o yola hazırlamaktır. Onlara güvenin, emin olun sizin sandığınızdan çok daha güçlüler!

Daha Mutlu Kardeşler, Daha Huzurlu Bir Ev: Kıskançlığı Yönetme Sanatı
Bir çocuk için yeni bir kardeşin gelişi, hayatının en büyük dönüm noktalarından biridir. Bu, hem büyük bir sevinç hem de beraberinde karmaşık duygular getiren bir süreçtir. Daha düne kadar ailenin tek prensi veya prensesi olan çocuk için ilginin ve sevginin "paylaşılması" gerektiği düşüncesi, çoğunlukla "kardeş kıskançlığı" olarak adlandırdığımız doğal bir tepkiyi doğurur.Kardeş kıskançlığı, çocuğunuzun sevgi, ilgi ve dikkat üzerindeki tekelinin sarsıldığına inandığında hissettiği endişe, öfke, üzüntü veya yetersizlik duygularının bir karışımıdır. Bu, çocukların gelişimin doğal bir parçasıdır ve doğru yaklaşımlarla yönetilebilir. Amacımız bu duyguyu tamamen yok etmek değil, çocuğunuzun bu duygularla sağlıklı bir şekilde baş etmesini sağlamak ve aile içindeki huzuru yeniden tesis etmektir. İşte kardeş kıskançlığıyla baş etmenin psikolojik yolları:1. Duyguları Kabul Edin ve İfade Etmesini Teşvik EdinÇocuğunuzun kıskançlık veya öfke duyduğunu gördüğünüzde, "Kardeşini sevmelisin, ona kötü davranma!" gibi cümleler kurmak yerine, duygusunu isimlendirmesine yardımcı olun.Ne Yapmalı? "Kardeşine karşı bazen sinirlendiğini görüyorum," veya "Yeni bebeğin gelmesiyle bazı şeylerin değiştiğini ve bunun seni üzdüğünü biliyorum," gibi ifadelerle onun hislerini yansıtın. Ona, tüm duyguların normal olduğunu ve bu duyguları ifade etmesinin güvenli olduğunu öğretin. "Kardeşini kıskanman çok normal, ama ona vurmak iyi bir çözüm değil. Ne hissediyorsun, bana anlatır mısın?"2. Her Çocuğa Özel Zaman Ayırın (Bire Bir İlgi)Yeni bir bebeğin gelişiyle ebeveynlerin zamanı doğal olarak azalır. Büyük kardeş, bu ilginin kaybını en derinden hisseder. Her çocuğa düzenli olarak, sadece o çocukla geçirilen kaliteli zaman ayırmak çok önemlidir.Ne Yapmalı? Günde 15-20 dakika bile olsa, sadece büyük çocuğunuzla yapacağınız bir etkinlik (kitap okuma, oyun oynama, sohbet etme) planlayın. Bu "özel zaman" diliminde tüm dikkatiniz onda olsun, telefon veya diğer işlerle ilgilenmeyin. Bu, ona hala çok özel ve önemli olduğunu hissettirecektir.3. Kıyaslamadan Kaçının ve Her Çocuğun Bireyselliğini Onaylayın"Bak kardeşin ne güzel uyuyor, sen neden böylesin?" veya "Ablan/abinin bebekken hiç bu kadar sorun çıkarmazdı" gibi kıyaslamalar, kıskançlığı alevlendirir ve çocukta yetersizlik hissi yaratır. Her çocuk özeldir ve farklıdır.Ne Yapmalı? Her çocuğunuzun benzersiz özelliklerini, yeteneklerini ve çabalarını ayrı ayrı takdir edin. "Senin resim yeteneğin harika!" veya "Küçük kardeşin yemek yemeyi çok seviyor, tıpkı senin gibi!" gibi ifadeler kullanmak yerine, "Senin bu resmi yapma şeklini çok seviyorum," veya "Ahmet'in yemek yemeye olan hevesini görüyorum," gibi sadece o çocuğa odaklanan, kıyaslama içermeyen cümleler kurun.4. Büyük Kardeşe Sorumluluk Verin (Ama Zorlamayın)Yeni bebeğin hayatına dahil olma fırsatları sunmak, büyük kardeşin kendini dışlanmış hissetmesini engeller. Ancak bu, ona bir yük gibi gelmemeli, aksine bir ayrıcalık olarak sunulmalıdır.Ne Yapmalı? "Bana mendili uzatır mısın?" "Kardeşinin bezini çöpe atabilir misin?" veya "Kardeşinin sevdiği oyuncakları sen seçebilir misin?" gibi küçük, yaşına uygun görevler verin. Yaptığı katkılardan dolayı onu takdir edin ve "Yardımın olmadan ben ne yapardım!" gibi cümlelerle değer verdiğinizi hissettirin.5. Yeni Bebeği Aşırı Övmekten KaçınınMisafirler geldiğinde veya aile içinde sürekli yeni bebeğin ne kadar sevimli, uslu veya zeki olduğundan bahsetmek, büyük kardeşin kendini görünmez hissetmesine yol açabilir.Ne Yapmalı? Yeni bebekle ilgili olumlu yorumlar yaparken, büyük kardeşin de başarılarını, yeteneklerini veya ilginç özelliklerini aynı oranda dile getirin. Odağı sadece yeni bebeğe değil, her iki çocuğa da eşit şekilde dağıtmaya çalışın.6. Olumsuz Davranışların Altındaki Duyguyu KeşfedinKıskançlık kendini genellikle agresif davranışlar (vurma, itme), regresyon (alt ıslatma, parmak emme), veya ilgi çekme çabaları (sürekli mızmızlanma) ile gösterir. Bu davranışları sadece "yaramazlık" olarak etiketlemek yerine, altında yatan duyguyu anlamaya çalışın.Ne Yapmalı? Sakin kalın ve gözlemleyin. "Kardeşine vurduğunda öfkelendiğini görüyorum. Bu konuda ne hissediyorsun?" diye sorarak veya "Sanırım dikkatimi çekmek istiyorsun. Gel, konuşalım," diyerek ona doğru yaklaşımı gösterin.7. Tutarlı ve Adil OlunEbeveynlerin sergilediği tutum ve koyduğu kurallar konusunda tutarlı olmak, çocuklarda güvenlik hissi yaratır. Adil olmak ise, her çocuğa eşit davrandığınız anlamına gelmez; her çocuğun ihtiyacına göre davranmak demektir.Ne Yapmalı? Her çocuğun yaş ve gelişim düzeyine uygun beklentiler belirleyin. "Sen abisin/ablansın" diyerek ona kaldıramayacağı bir sorumluluk yüklemeyin. Kuralların herkes için geçerli olduğunu gösterin ve bu konuda istikrarlı olun.Kardeş kıskançlığı, aile bağlarını güçlendirmek için bir fırsat da sunar. Ebeveynler olarak bu süreci doğru yönettiğimizde, çocuklarımız arasındaki sevgi ve dayanışma duygusu çok daha derinleşebilir. Unutmayın, önemli olan kıskançlık duygusunun varlığı değil, bu duyguyla nasıl baş ettiğimiz ve çocuklarımıza nasıl rehberlik ettiğimizdir.

Akran Zorbalığının Olmadığı Bir Ortam Yaratmak: Ebeveyn Rehberi
Yaygın bir sorun olan akran zorbalığının çocuklar üzerinde ciddi ve kalıcı etkileri olabilir. Ebeveynler olarak bu konuyu ele alırken bilinçli ve proaktif olmak çok önemlidir. Bu yazımızda akran zorbalığının ne olduğunu, türlerini, olumsuz etkilerini, müdahalenin önemini ve akran zorbalığını önlemede ebeveynlerin rolünü inceleyeceğiz. Akran Zorbalığını AnlamakAkran zorbalığı, fiziksel olarak güçlü olmak veya daha yüksek bir sosyoekonomik statüye sahip olmak gibi bir avantajı olan kişi veya grubun, daha dezavantajlı durumda olan bir kişiye uyguladığı düzenli baskıdır. Farklı şekillerde görülebilir:Fiziksel Zorbalık: İtme, vurma, tükürme gibi davranışlar buna dahildir.Sözlü Zorbalık: İsim takmayı, hakaret etmeyi ve alay etmeyi içerir.İlişkisel Zorbalık: Dedikodu yaymak, sosyal dışlanmaya yol açmak gibi akran ilişkilerine kasıtlı zarar verme ve manipülasyon ile karakterizedir.Zorbalığın Olumsuz EtkileriAkran zorbalığına maruz kalmanın önemli ölçüde olumsuz etkileri olabilir. Örneğin, artan depresyon ve anksiyete riski, özgüvenin zedelenmesi, okula karşı olumsuz tutum, uyku sorunları ve benzeri problemler ile karşılaşılabilir. Ayrıca zorbalık yapmanın da uzun vadeli sonuçları olabilir. Örneğin, gelecekte agresif davranışlar sergileme, madde bağımlılığı, yüksek riskli cinsel davranış gibi riskleri artırabilir. Zorbalığa müdahale etmek zorbalık karşıtı sosyal bilişin gelişimini destekler, akademik başarıyı artırır, akran ilişkilerini ve psikososyal gelişimi güçlendirir.Ebeveynlerin RolüEbeveynlik tarzınız akran zorbalığını önlemede ve ele almada önemli bir rol oynayabilir. Ebeveynler sıcak, yardımsever ve ilgili olduklarında ve makul kurallar koyduklarında, çocukların zorbalığa uğrama ya da zorbalık yapma olasılıkları daha düşük olur. İşte ebeveynler için bazı ipuçları:Çocuğunuzu Gözlemleyin: Çocuğunuz deneyimlerini paylaşmaktan çekinebilir, bu nedenle davranış değişikliklerine (örn. duygusal tepkilerde artış, önceden olmayan kendini izole etme davranışı, okuldan kaçınma) dikkat edin. Dinleyin ve Destekleyici Olun: Açık iletişimi teşvik edin ve çocuğunuzun duygularını yargılamadan paylaşma konusunda kendisini güvende hissetmesini sağlayın (örn. destek için yanında olduğunuzu vurgulamak). Anlatmak istediğinde onu dinleyin, suçlayıcı olmayın.Agresif Davranışı Normalleştirmekten Kaçının: Saldırgan davranışları ve zorbalığı desteklemeyin veya normalleştirmeyin. Örneğin, “Sen de ona vursaydın!” demeyin.Empati Becerilerini Öğretin: Bunun için çocuğunuzla duygular hakkında konuşmak, ona model olmak (örn. önünde diğer insanlarla empati kurmak), empati gelişimini destekleyici oyunlar oynamak yararlıdır.Ne Yapacağını Öğretin: Çocuğunuza hayır diyebilmeyi ve zorbalıkla karşılaşıldığında şiddete başvurmadan nasıl davranılması gerektiğini anlatın. Onun yerine problemi çözmeyin, çocuğunuza problemi çözmek için doğru yolları öğretin.Profesyonel Destek Alın: Okuldaki psikolojik danışmana haber verin ve gerekiyorsa uzmanlardan psikolojik destek alın.Yazar: Psikolog Deniz Yolsal