İki Ülke Arasında Kalmak: Nereye Gidersem Gideyim Evimi Özlüyorum

Bir süre yurt dışında yaşadıktan sonra insanın başına ilginç bir şey gelebilir: Türkiye’ye gittiğinde oradan ayrılmak istemez, yaşadığı ülkeye döndüğünde ise kendi evini ve kurduğu düzeni özler. Bir süre sonra hangi ülkede olduğundan bağımsız olarak aklının bir köşesinde diğer hayatı taşımaya başlar. Bir yerde kahvesini içerken diğer ülkedeki bir arkadaşını düşünür, bir sokakta yürürken başka bir şehirde bıraktığı anılar aklına gelir.

Dışarıdan bakıldığında bu durum basit bir memleket özlemi gibi görünebilir. Ancak yurt dışında yaşayan birçok kişi için mesele yalnızca ülkesini özlemek değildir. İki farklı yerde kurulmuş, birbirinden farklı ihtiyaçları karşılayan iki yaşam vardır. Birinde aile, geçmiş ve tanıdıklık; diğerinde yeni deneyimler, bağımsızlık ve kişinin kendi oluşturduğu düzen bulunabilir.

Peki insan neden bir yerdeyken diğerini özler? Ve zamanla bu duygu neden yalnızca özlem olmaktan çıkıp bir yere tam olarak yerleşememe hissine dönüşebilir?

Türkiye’ye Gitmek Bazen Dönüşü de Düşünmek Demektir

Türkiye’ye yapılan ziyaretlerin başlangıcı genellikle heyecanlıdır. Uzun zamandır görülmeyen insanlarla buluşmak, sevilen yemekleri yemek, tanıdık yerlerde dolaşmak ve gündelik hayata yeniden karışmak iyi hissettirebilir. Ancak ziyaretin sonuna yaklaşıldığında bu heyecanın yerini farklı duygular alabilir.

Bavul hazırlamak, son kez aileyle vakit geçirmek, arkadaşlarla vedalaşmak ve yeniden havaalanına gitmek… Birkaç hafta önce büyük bir heyecanla gelinen ülkeyi bu kez geride bırakmak gerekir. Üstelik kişi yalnızca fiziksel olarak bir yerden ayrılmaz; kısa süreliğine yeniden kavuştuğu gündelik yaşamdan da uzaklaşır.

Bazen dönüş yolculuğunda, bazen de yaşadığı ülkeye geldikten sonraki ilk birkaç günde belirgin bir isteksizlik hissedilebilir. Evine dönmüş olmasına rağmen kendisini tam olarak yerleşmiş hissetmeyebilir. Günlük işlerine başlamak, yeniden alıştığı düzene dönmek veya sosyal hayatına devam etmek beklediğinden daha zor gelebilir.

Bu deneyim, kişinin bulunduğu ülkede mutsuz olduğu anlamına gelmez. Bazen güzel geçen bir ziyaretin ardından ayrılmak gerçekten zor olabilir. Üstelik ziyaret sırasında aileden uzak kalmanın ne anlama geldiğini yeniden hatırlamak, günlük yaşamda bir süredir arka planda kalan özlemi tekrar görünür hâle getirebilir.

İki Ayrı Takvimde Yaşamak

Yurt dışında yaşamanın çoğu zaman fark edilmeyen taraflarından biri de insanın iki ayrı hayatın takvimini takip etmeye başlamasıdır.

Türkiye’deki bir doğum günü, aile buluşması, düğün veya arkadaş toplantısı… Yaşadığınız ülkede kendi sorumluluklarınız ve günlük planlarınız devam ederken diğer taraftaki gelişmeleri de takip edersiniz. Bazen bir etkinliğe katılabilmek için seyahat planı yapar, bazen de önemli bir günü görüntülü konuşmayla kutlamak zorunda kalırsınız.

Özellikle aile üyelerinin yaşlanması, çocukların büyümesi veya yakın çevrede önemli değişiklikler yaşanması bu mesafeyi daha belirgin hissettirebilir. İnsan bazen uzakta olduğu için kaçırdığı anların sayısını düşünür. Bir aile yemeğinde bulunamamak ya da zor bir günde sevdiği birinin yanında olamamak, fiziksel mesafenin duygusal karşılığını hatırlatır.

Bir süre sonra kişi kendisini sürekli bir şeyleri yetiştirmeye çalışırken bulabilir. Türkiye’deyken yaşadığı ülkenin sorumluluklarını, kendi ülkesindeyken ise ailesinin ve arkadaşlarının gündemini düşünür. Her iki tarafta da bulunmak ister ama bunu her zaman mümkün kılamaz.

Bu durum zaman zaman suçluluk duygusuna da yol açabilir. Ailesi kendisini özlediğinde yeterince yanında olamadığını, arkadaşları bir araya geldiğinde hayatın dışında kaldığını düşünebilir. Diğer taraftan kendi yaşamına, işine ve ilişkilerine zaman ayırdığında da geride bıraktığı insanlara karşı sorumluluk hissedebilir.

Gittiğiniz Yerdeki Siz ile Döndüğünüz Yerdeki Siz Aynı Olmayabilir

Göç etmek, insanın farklı ortamlarda farklı yönlerini keşfetmesine de neden olabilir. Örneğin Türkiye’de ailesiyle birlikteyken alıştığı bir rolün içinde olabilir. Yurt dışında ise daha bağımsız kararlar alan, kendi ihtiyaçlarını önceleyen veya daha önce denemediği şeylere cesaret eden bir yaşam sürdürebilir.

Bu iki yaşam arasında geçiş yapmak bazen kolay olmayabilir. Türkiye’ye döndüğünde ailesinin veya arkadaşlarının kendisinden beklediği davranışlarla artık benimsediği yaşam biçimi birbirinden farklılaşmış olabilir. Eskiden doğal gelen bazı sohbetler, alışkanlıklar veya beklentiler artık aynı şekilde hissettirmeyebilir.

Benzer şekilde yaşadığı ülkeye döndüğünde de Türkiye’deki ilişkilerinin ve geçmişinin kendisi için ne kadar önemli olduğunu daha fazla fark edebilir. Bir tarafta yeni hayatının kazandırdıkları, diğer tarafta geçmişinin kendisine hissettirdikleri vardır.

Bu farklılıklar kişinin kendisini iki ayrı dünyaya bölünmüş gibi hissetmesine neden olabilir. Ancak her ortamda aynı kişi olmak zorunda değiliz. İnsan bulunduğu çevreye göre farklı yönlerini gösterebilir, yeni deneyimlerle değişebilir ve zaman içerisinde kendisini yeniden tanımlayabilir.

Özlemek ile Hayatını Kaçırmak Arasında Bir Fark Var

Yurt dışında yaşayan bazı kişiler zamanla hayatlarını bir sonraki Türkiye ziyaretine göre düzenlemeye başlayabilir. Türkiye’ye gideceği tarihe kadar gün saymak, önemli planlarını o döneme bırakmak veya yaşadığı ülkede yeni bir şeylere başlamayı ertelemek sık karşılaşılan durumlardandır.

Özlem duymak son derece insani bir deneyimdir. Ancak bütün yaşamın özlenen yerde yeniden başlayacağı günü bekleyerek geçirilmesi, kişinin bulunduğu yerdeki yaşamdan uzaklaşmasına neden olabilir.

Örneğin yaşadığı ülkede yeni arkadaşlıklar kurmak isteyen biri, nasıl olsa bir süre sonra taşınabileceğini düşünerek bu ilişkiler için çaba göstermeyebilir. Evine yeni bir şey almak, bir kursa katılmak veya uzun vadeli bir plan yapmak konusunda kararsız kalabilir. Böylece gelecekte nerede yaşayacağına ilişkin belirsizlik, bugünkü hayatını da etkiler.

Burada kendimize şu soruyu sormak faydalı olabilir: Gelecekte nerede yaşayacağımızı henüz bilmiyorsak, bugün bulunduğumuz yerde kendimiz için neler yapabiliriz?

Bu sorunun cevabı büyük kararlar vermeyi gerektirmez. Bazen yaşadığınız şehirde sevdiğiniz bir yer keşfetmek, yeni bir insanla tanışmak, kendinize ait bir rutin oluşturmak veya uzun zamandır ertelediğiniz bir etkinliğe katılmak bile bulunduğunuz hayatla ilişkinizi değiştirebilir.

Bu Duygularla Nasıl Çalışılabilir?

İki ülke arasında yaşamanın getirdiği özlem, kararsızlık ve yalnızlık zaman zaman kişinin günlük yaşamını zorlaştırabilir. Özellikle sürekli bir yere yetişme, birilerini ihmal etme veya yanlış bir karar vermiş olma düşüncesi zihinsel olarak yorucu hâle gelebilir.

Bu noktada psikolojik danışmanlık ve terapi süreci, kişinin yaşadığı deneyimleri daha yakından anlamlandırabileceği bir alan sunar. Örneğin terapi sırasında kişinin hangi durumlarda yoğun özlem yaşadığı, bu duyguların hangi düşüncelerle birlikte ortaya çıktığı ve günlük kararlarını nasıl etkilediği üzerinde çalışılabilir.

Bilişsel davranışçı terapi yaklaşımıyla kişinin kendisine yönelik suçlayıcı düşünceleri, geleceğe ilişkin kaygıları ve sürekli alternatif yaşam senaryoları oluşturma eğilimi ele alınabilir. Şema terapi perspektifinden ise güven, ait olma, yakınlık ve bağımsızlık gibi ihtiyaçların kişinin yaşamındaki yeri değerlendirilebilir.

Buradaki amaç kişiye hangi ülkede yaşaması gerektiğini söylemek değildir. Kendi ihtiyaçlarını, beklentilerini ve önceliklerini daha iyi tanımasına; kararlarını yalnızca özlem, suçluluk veya kaygı üzerinden vermek yerine daha bilinçli değerlendirmesine yardımcı olmaktır.

Yurt dışında yaşarken iki ülkeyi de özlemek zorunda değilsiniz diye bir kural olmadığı gibi, bu duyguları tamamen ortadan kaldırmanız da gerekmez. Ancak özlemin hayatınızın tamamını yönetmeye başladığını hissediyorsanız bu deneyimi tek başınıza çözmek zorunda değilsiniz. Bazen insanın ihtiyacı, nerede yaşayacağına karar vermekten önce, yaşadığı hayatın kendisinde neler hissettirdiğini anlayabilmektir.