Online Terapi Gerçekten İşe Yarıyor mu? Araştırmalar Ne Diyor?

Terapiye başlamak istiyorsunuz ama bir soru aklınızı kurcalıyor: Ekran karşısında yapılan bir görüşme, yüz yüze bir seans kadar etkili olabilir mi? Terapistinizle aynı odada olmadığınızda gerçekten bir bağ kurulabilir mi?

Bu soru çok yerinde. Online terapi son yıllarda çok yaygınlaştı ve bu konuda artık oldukça fazla araştırma var. Bu yazıda araştırmaların ne söylediğini, online terapinin kimler için uygun olduğunu ve en iyi sonucu almak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

1. Online terapi nedir?

Online terapi, bir ruh sağlığı uzmanıyla görüntülü görüşme, sesli görüşme ya da yazışma yoluyla yürütülen psikolojik destektir. En yaygın biçimi, yüz yüze seanslarla aynı sürede ve düzende yapılan görüntülü görüşmelerdir.

Terapide kullanılan yöntem (örneğin bilişsel davranışçı terapi ya da psikodinamik terapi) online görüşmede de aynıdır. Değişen, görüşmenin yapıldığı ortamdır.

2. Araştırmalar ne söylüyor?

Online ve yüz yüze tedaviyi doğrudan karşılaştıran çalışmaların sonuçları büyük ölçüde benzer:

• 2023'te British Journal of Psychiatry'de yayımlanan bir meta-analizde, 11 farklı ruhsal rahatsızlığı kapsayan 32 randomize kontrollü çalışma (3.592 katılımcı) incelendi. Tüm çalışmalar birlikte değerlendirildiğinde online ve yüz yüze tedavi arasında anlamlı bir fark bulunmadı.
• Aynı çalışmada depresyonda online tedavinin sonuçları daha iyiydi. Yeme bozukluklarında ise yüz yüze tedavi daha iyi sonuç verdi.
• 2018'de yayımlanan başka bir meta-analizde, rehberli internet tabanlı bilişsel davranışçı terapi ile yüz yüze bilişsel davranışçı terapiyi doğrudan karşılaştıran 20 çalışma (1.418 katılımcı) incelendi ve iki yöntemin genel etkilerinin eşdeğer olduğu bulundu.

Bu sonuçlar, birçok durumda online terapinin yüz yüze terapi kadar etkili olabileceğini gösteriyor. Ancak her durum ve her kişi için aynı sonucun geçerli olmayabileceğini de hatırlatıyor.

Online ve yüz yüze terapiyi karşılaştıran iki meta-analizin bulguları

3. Online terapinin avantajları

• Ulaşım yok: Trafikte geçen zaman ortadan kalkar. Yoğun çalışanlar için devamlılık kolaylaşır.
• Uzmana erişim: Bulunduğunuz şehirde olmayan bir uzmanla çalışabilirsiniz.
• Konfor: Kendi ortamınızda daha rahat hissedebilirsiniz.
• Esneklik: Seyahatte ya da şehir değiştirdiğinizde terapiye ara vermeden devam edebilirsiniz.
• İlk adım: Terapiye başlamaktan çekinen kişiler için daha kolay bir başlangıç olabilir.

4. Online terapinin sınırları

• Kriz durumları: Acil müdahale gerektiren durumlarda online görüşme yeterli olmayabilir.
• Bazı tanılar: Yeme bozuklukları gibi bazı durumlarda yüz yüze takip daha uygun olabilir.
• Mahremiyet: Evde kimsenin sizi duymayacağı bir alan bulmak her zaman kolay olmayabilir.
• Teknik sorunlar: Bağlantı kopmaları görüşmenin akışını bozabilir.
• Beden dili: Ekran, bazı sözsüz ipuçlarının fark edilmesini zorlaştırabilir.Online terapinin avantajları ve sınırları

5. Online terapiden en iyi sonucu almak için

• Seans için sessiz ve kapısı kapanabilen bir alan seçin. Kulaklık kullanmak mahremiyeti artırır.
• İnternet bağlantınızı ve cihazınızı seanstan önce kontrol edin.
• Seansı arada bir iş gibi değil, kendinize ayırdığınız bir zaman olarak görün. Seanstan hemen önce ve sonra birkaç dakika boşluk bırakın.
• Bağlantı koparsa ne yapılacağını terapistinizle önceden konuşun.
• Uzmanın eğitimlerini ve deneyimini incelemeyi ihmal etmeyin.

6. Online mı, yüz yüze mi?

Bu sorunun herkes için tek bir doğru cevabı yok. Kararı verirken şunları düşünebilirsiniz:

• Düzenli olarak seanslara gidip gelmek sizin için ne kadar mümkün?
• Evde ya da işte mahremiyet sağlayabileceğiniz bir alan var mı?
• Kendinizi hangi ortamda daha rahat ifade ediyorsunuz?
• Çalışmak istediğiniz konu yüz yüze takip gerektiriyor mu?

Bu konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız Online Terapi mi, Yüz Yüze Terapi mi? yazımıza da göz atabilirsiniz.

7. Ne zaman yüz yüze destek gerekir?

Aşağıdaki durumlarda yüz yüze bir değerlendirme ve gerekirse bir psikiyatrist görüşmesi daha uygun olabilir:

• Belirtiler günlük hayatınızı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Yeme ile ilgili ciddi zorluklar yaşıyorsanız
• Gerçeklikle bağınızın zayıfladığını hissediyorsanız

Önemli: Kendinize zarar verme ya da ölüm düşünceleri yaşıyorsanız, beklemeden en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Planda'da uzmanları online ya da yüz yüze görüşme seçeneklerine, çalışma alanlarına ve yaklaşımlarına göre uzmanlar sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Online terapide terapistle bağ kurulabilir mi?

Evet, online terapide de güçlü bir terapötik ilişki kurulabilir. İlk birkaç seansta ekrana alışmak zaman alabilir. Bu süreçte zorlandığınız noktaları terapistinizle konuşmak faydalıdır.

Online terapi daha mı ucuz?

Seans ücreti uzmana göre değişir. Ancak ulaşım için harcanan zaman ve masraf ortadan kalktığı için toplam maliyet daha düşük olabilir.

Online terapiden yüz yüzeye geçebilir miyim?

Birçok uzman hem online hem yüz yüze çalışır. İhtiyacınız değiştiğinde bunu terapistinizle konuşabilirsiniz.

Kaynaklar

• Hagi K ve ark. "Telepsychiatry versus face-to-face treatment: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials." The British Journal of Psychiatry, 2023.
• Carlbring P ve ark. "Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: an updated systematic review and meta-analysis." Cognitive Behaviour Therapy, 2018.